ابو القاسم سلطانى
153
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
موارد مصرف : برگ حاوى تانن بوده قابض و آنتى فلوژستيك است . پوست شاخهها 2 تا 3 ساله قابض و تببر است و از آن در موارد مالاريا ، رماتيسم ، بيمارىهاى پوستى استفاده مىشده است . از چوب درخت براى تهيه ذغال گياهى كه در سوءهاضمههاى ناشى از نفخ ، اسيديته معدى ، التهاب معده ، مسموميتها و در استعمال موضعى براى پانسمان زخم كاربرد دارد استفاده مىشود . از تقطير خشك شاخههاى درخت مايعى روغنى به نام كرئوزوت Creosote حاصل مىشود كه آنتى سپتيك بسيار قوى است و در كاربرد آن بايد نهايت احتياط را به كار برد . سابقا از آن در سل ريوى و در استعمال خارج به عنوان تسكيندهنده درد دندان و ضدعفونىكننده به صورت بخور استفاده مىشده است . در ناراحتىهاى مفصل و كليه به خصوص آلبومينورى نبايد از آن استفاده كرد . ميوه خوراكى و مغذى مىباشد و حاوى 20 درصد روغن مىباشد كه به جاى روغن زيتون مىتواند مورد استفاده قرار گيرد ولى تفاله آن براى جانوران به خصوص اسب به علت وجود Fagine سمى است و خوردن مقادير زياد ميوه در انسان مىتواند موجب سرگيجه ، هذيان و تشنج گردد . موارد مصرف در آشپزى : از روغن دانه در سالاد و تهيه كره Beechnuit و از برگهاى جوان در سالاد استفاده مىشود . اشكال داروئى و مقادير خوراك : 1 - پوست شاخهها به صورت پودر 15 تا 20 گرم ، جوشانده و شربت 2 - كرئوزوت Creosote 5 / 0 تا 5 / 1 گرم در روز به صورت دفعات هر دفعه 10 / 0 تا 20 / 0 گرم به شكل كپسول ژلاتين . ( 1 * ) - ترجمه از دياسقوريدوس م - 1 ش 86 ص 83 ( 2 * ) - موّ ، معرب يونانى Meon ، اسامى مترادف : سنبل برى ، سنبل اسود ، سنبل الاسد ، ريشه والان Meum anthamanticum Jacq ( 3 * ) - قرانيا ، زغال اخته ، ذغال Cornus macula و مرّان واژه معرب از نام اسپانيولى است ( 4 * ) - شرح اسماء العقار م - ش 231 ( 5 * ) - جامع مفردات ابن بيطار جلد 2 ص 152 و جلد 4 ص 144 ( 6 * ) - تلخيص از اختيارات بديعى صفحات 197 و 410