( 6 * ) - اصل : عرفخ ، تصحيح از قانون چاپ سنگى تهران 170 ( 7 * ) - قانون عب ص 275 ( 8 * ) - جامع مفردات ابن بيطار ج 2 - 26 ( 9 * ) - مخزن الادويه ص 580 Code - 2356 شبرم Euphorbia pityutha L . گياهى است از خانواده افوربياسه كه يونانىها آن را Pityusa مىناميده‌اند . ديوسكويد ذيل اين نام كه اصطفن و حنين آن را به " بيطواوسا " معرب نموده‌اند مىنويسد : برخى آن را قليما ، قرمبيون و فاراليون ( 1 * ) نيز ناميده‌اند و بعضى آن را از نوعى يتوع كه قيبارس ( 2 * ) ناميده شده است مىدانند . داراى ساقه‌اى دراز [ كركدار مانند نى و شيردار ] ( * ) اكثرا بيش از يك ذرع پر گره ( 3 * ) ، برگ‌ها كوچك ، كناره‌ها حاد و شبيه به صنوبرى كه قصنم قريش ( 4 * ) ناميده مىشود مىباشد ، گل كوچك ، بنفش‌رنگ ، ميوه پهن شبيه به عدس [ به رنگ سفيد مايل به زرد ] ، ريشه سفيد ، ضخيم و پر از شيرابه [ ترش‌مزه ، ريشه قوىتر از ميوه و ميوه قوىتر از برگ و بهترين آن سرخ‌رنگ ، سبك وزن شبيه به پوست پيچيده كه از نصيبين و ديار بكر مىآورند و آنچه از فارس مىآورند تيره‌رنگ ، غليظ ، سخت و نوع پست ] ( 5 * ) مىباشد و با ماء القراطن مسهل شكم است ( ديوسكوريد : 6 * ) . شبرم مسهل سودا و بلغم و حدود 7 گرم آن كشنده است . براى قطع اسهال نشستن در آب سرد و يا ريختن آب سرد بر روى سر خوب است . ابو جريح راهب گويد بهترين آن نوعى است كه از نصيبين مىآورند و آن قرمز كم‌رنگ است ولى نوع فارسى آن بد است ( رازى : 7 * ) . دانه آن به كبد و معده زيان مىرساند و شيرابه آن در استسقاء و قولنج موثر است ( هروى : 8 * ) . شبرم را به يونانى " بيطواسه " به شيرازى گاوكشك و گاو نبطونك و به سريانى " حلماديتوكا " . . . . ديوسكوريد : بيطواسه . . . ( ابو ريحانك 9 * ) . بازكننده دهانه رگ‌ها مىباشد ، براى درمان استسقاء بايد يك روز در شير خيسانده شود و هر 2 ساعت شير را عوض كرد و پس از خشك كردن مدت سه روز در افشره كاسنى ، رازيانه و تاجريزى خيسانده با ملح هندى ، هليله و صبر مخلوط نموده سپس مصرف نمود . به باه و اسپرم زيان مىرساند و رگ‌هاى نشيمن را باز مىكند . خوددارى از مصرف شيرابه واجب است ( ابن سينا : 10 * ) . اگر شيرابه آن را بر زرد زخم بمالند البته زايل گرداند ( انصارى : 11 * ) . در مصر شرنب حجازى ناميده مىشود و آن گياهى حجازى و عراقى و مسهل اخلاط سه‌گانه به ويژه بلغم مىباشد ( انطاكى : 12 * ) . نويسندگان تحفه و مخزن علاوه بر ذكر موارد مصرف ياد شده آن را در درد مفاصل ، استسقاء زقى يا آسيت و قولنج موثر ولى براى گرم‌مزاجان ، اشخاص ضعيف البنيه زيان‌آور دانسته‌اند و مصرف آن را موجب به وجود آمدن تب‌هاى تند و ضعف اشتها و طبيعت آن را در سوم گرم و در آخر دوم خشك و طبيعت شيرابه را تا چهارم گرم و خشك ذكر نموده‌اند و مىنويسند مقدار خوراك ريشه حدود 6 / 0 گرم و 5 گرم آن كشنده و بدل آن مازريون است .