ابو القاسم سلطانى

420

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

vigne ( به معنى انگل مو ) و نام محلى آن را در تفرش " شن " و نام علمى آن را همان مىنويسد كه در صدر آمده است . خواص و موارد مصرف آن از نظر پزشكان سنتى : پاك‌كننده مواد زائد از رگها ، وريدها ، مقوى معده ، درمان‌كننده يرقان ، ضد انسداد كبد و طحال و در تبهاى مزمن بسيار موثر مىباشد ( رازى به نقل از ابن ماسويه : 5 * ، كشوث اثر سكرآورى شراب را بيشتر مىكند ( ابو ريحان : ( 1 * ) ) ، مدر ، قاعده‌آور ، ضد اسپاسم و بندآورنده خون‌ريزى مىباشد همراه با سركه سكسكه را آرام ، گير كبد و معده را باز مىكند و آب آن در بيمارى يرقان بسيار موثر است و دانه آن درمان‌كننده تبهاى مزمن مىباشد ( ابن سينا : ( 2 * ) ) ، به‌طور موضعى عصاره و جوشانده آن براى نقرس سودمند مىباشد ( انصارى : 6 * ) . پزشكان بعدى علاوه بر ذكر موارد مصرف فوق مىنويسند : در تب ربع 7 * ، گلودرد به‌ويژه خون‌ريزى رحم موثر مىباشد و آشاميدن افشره آن با سكنجبين خارج كننده صفرا و خيسانده آن در اسهال و ضماد آن در جرب و نقرس سودمند مىباشد و دانه آن قوىتر مىباشد . براى جلوگيرى از زيان رساندن آن به ريه و طحال به ترتيب آن را با كاسنى و سكنجبين مىخورند و جانشين آن بادروج و دو سوم وزن آن افسنتين مىباشد . مقدار خوراك آن 13 - 7 گرم ، و در جوشانده‌ها 50 گرم و آب آن 75 گرم مىباشد ( انطاكى ، حكيم مومن ، عقيلى خراسانى : 8 * ) . چون خواص درمانى كشوث با نوع گياه ميزبان متغير مىباشد لذا امروزه كمتر مورد توجه مىباشد ( سلطان الحكماء : 9 * ) . همراه با سكنجبين به‌عنوان صفرابر در بيمارى يرقان و از دانه آن به‌عنوان مدر و قاعده‌آور و به شكل ضماد در دردهاى مفصلى ( آرتريت ) مصرف مىشود ( شليمر 10 * ) . ( 1 * ) - تت صيدنه عپ ، ص 318 ( 2 * ) - تت قانون عب ص ، 340 ( 3 * ) - شرح اسماء العقار م - ش 186 ( 4 * ) - جامع مفردات ابن بيطار ، ج 4 ص 73 ( 5 * ) - الحاوى ج 21 ، ص 361 ( 6 * ) - تلخيص از اختيارات ، ص 61 ( 7 * ) - حمى ربع ، تب چهاريك ، نوعى تب متناوب كه عامل آن پلاسموديوم و يواكس مىباشد و هر 72 ساعت يك بار عود مىكند ( 8 * ) - تذكره ، ص 55 ، تحفه حكيم مومن ، 231 ، مخزن الادويه 483 ( 9 * ) - كتاب خطى فروغ ناصرى