ابو القاسم سلطانى
406
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
Code - 1907 سروناز Cupressus sempervirens L . var . cereiformis rehd درختى است هميشه سبز مخروطى ، بسيار زيبا از خانواده Cupressaceae كه يكى از واريتههاى درخت قبلى مىباشد . در اين واريته شاخهها و انشعابات كوتاه و متمايل و داراى تاجى باريك و ميوه آن كمتر مىباشد . نمونهاى از اين واريته در باغ ارم شيراز وجود دارد كه موجب اعجاب جهانگردان ايرانى و خارجى مىشود . محل رويش اين درخت در شيراز مىباشد . تاريخچه : همانطورى كه در شرح نوع اصلى ( كد 1906 ) اشاره شد سرو از عهد باستان در ايران مشهور بوده است حتى نام سرو كشمير يا كاشمر در ادبيات و تاريخ كشورمان آمده است . كاشمر يا كشمير شهرى است قديمى كه در دوره قبل از اسلامآباد بوده و در زمان تسلط اعراب و سپس حمله مغول ويران شده است . در اين شهر درخت سرو كهنسالى وجود داشته كه از نظر زيبائى و عظمت و بزرگى مانندى نداشته است . در دوران باستان زردشتيان معتقد بودند كه زرتشت پيامبر آن را از بهشت آورده و غرس نموده و بدين جهت درخت مقدسى بود كه به زيارت آن مىرفتهاند . وصف و آوازه اين درخت به گوش خليفه المتوكل عباسى مىرسد وى به حاكم نيشابور نامهاى مىنويسد و دستور مىدهد كه آن درخت را ببرند و به بغداد بفرستند بهطورى كه هيچ شاخهاى از آن ضايع نشود . زردشتيان جمع شده و گفتند پنجاه هزار دينار به خزانه خليفه مىفرستيم و تقاضا داريم كه خليفه از بريدن اين درخت كه بيش از هزار سال از كشت آن مىگذرد صرفنظر نمايد . متاسفانه اين درخت به دستور وى بريده شد و بهطورى كه آمده است هزار و سيصد شتر آن را حمل كرده و به بغداد برده است ماجراى كامل اين امر در تاريخ بيهق ص 288 و فرهنگ معين آمده است . به نظر مىرسد كه سرو كشمر همين درخت باشد گرچه درختى با نام علمى Cupressus cashmeriana و فرانسوى Cypres de cashemire وجود دارد ولى محل رويش آن ايران نمىباشد . خواص و موارد مصرف درمانى آن مشابه درخت قبلى مىباشد . Code - 1909 زربين Cupressus sempervirens L . var . horizantalis ( Mill ) Good درختى است هميشه سبز ، از خانواده Cupressaceae به ارتفاع 25 متر ، تنه راست ، شياردار پوست آن به رنگ قهوهاى روشن مايل به خاكسترى ، شاخهها معمولا افقى يا مايل و تاج درخت مخروطى مىباشد . برگهاى درخت در جوانى سوزنىشكل و بعدا قلبىشكل كوچك و پشت برگ داراى غده مىباشد و ميوه داراى 10 - 8 فلس مىباشد . خواص و موارد مصرف آن مانند درخت قبلى مىباشد . محل رويش گياه رودبار ، ديلمان ، منجيل ، پل زغال ، زرين گل ، راميان و ارسباران مىباشد و به اسامى محلى سورش ( در آمل ) ، سوروسر ( در كتول ، بل زغال و راميان ، اهل و وهل در شيراز ) ناميده مىشود .