ابو القاسم سلطانى
373
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
Code - 1842 آنثيليس ( نوع دوم ) Cressa cretica L . گياهى است پايا ، كركدار ، سبز مايل به سفيد ، با ريشه نيمه چوبى و ضخيم از خانواده Convolvulaceae ، ساقه متعدد با شاخههاى زياد و متراكم و كركدار ، در قسمت پائين نيمه چوبى ، برگ كوچك ، فراوان ، در ساقه تخممرغى و در شاخه بيضىشكل ، پوشيده از كرك و تقريبا بدون دمبرگ ، گل سفيد مايل به صورتى يا ميخكى رنگ ، سنبلهها كوتاه ، بهم فشرده ، دمگل كوتاه . ميوه كپسول تخممرغى ، نوكتيز ، پوشيده از تار ، محتوى دانههاى ريز با سطح صاف و ليز . گياه در كليه مناطق گرم زمين ، جنوب اروپا ، افريقا بهويژه در ليبى ، آسيا ، هند ، جنوب غربى پاكستان ، كراچى و ايران مىرويد . در ايران در سواحل خليجفارس ، اطراف درياچه تبريز ، بوشهر ، شيراز ، اطراف درياچه مهارلو ، دره رودخانه زايندهرود ، بندرعباس ، زابل ، بلوچستان ، چاهبهار ، مكران ، كرمان ، بم ، اطراف تهران ، مردآباد كرج رويش دارد . تاريخچه و موارد مصرف آن در طب سنتى : گياه از زمانهاى بسيار دور شناخته و در طب ايورودا مصرف مىشده است به سنسكريت آن را Rudanti و به يونانى Anthyllis ناميده شده است . واژه Anthyllis مشتق از Anthos به معنى گل و Lolus به معنى كرك مىباشد . ديوسكوريد ذيل Anthyllis و ساير پزشكان سنتى نيز تحت عنوان انثيليس از 2 گياه نام مىبرند . گياه اول در اين مجموعه ذيل آنثيليس ( نوع اول ) آمده است . ديوسكوريد مىنويسد . . . نوع ديگر انثيليس برگ و شاخه شبيه به كمافيطوس 1 * دارد . خوردن 10 گرم آن در سختى دفع ادرار ، درد كليه و شياف رحمى مخلوط گرد آن با روغن گل سرخ و شير در آماس رحم و خوردن انثيليس با سكنجبين در صرع 2 * سودمند است و ضماد آن زخمها را التيام مىبخشد 3 * . هر دو نوع آن خشككننده مىباشند 4 * . انثيليس واژه رومى است 5 * در زمينهاى شورهاى و آفتابگير مىرويد به همين جهت طعم آن نمكى است 6 * . نوع دوم گياهى است كوچك كه ارتفاع زيادى ندارد و در انسدادها ، زخمها و قولنج سودمند مىباشد 7 * ، مقدار خوراك آن 5 گرم مىباشد 8 * . گياه را به پارسى بوكانس ، بكورى و به عربى نمراره ، نعيم ، ندوه و در ليبى مليخ مىنامند . تركيبات شيميائى : گياه داراى N - octacosanol و Beta - sitosterol مىباشد .