ابو القاسم سلطانى

37

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

Code - 1116 كاليكاربه Callicarpa tomentosa ( L . ) Murr درختچه‌اى است بوته مانند از خانواده Verbenaceae كه بومى شرق هند مىباشد . برگ ، ريشه و پوست اين درختچه در بيماريهاى پوستى مصرف مىشود . از جوشانده ريشه در انسداد كبد ، رماتيسم ، تب ، سرفه و آسم استفاده سنتى به عمل مىآيد . به هندى اين درختچه را Bastra مىنامند . Code - 1119 ارطا Calligonum comosum L Herit . درختچه‌اى است به ارتفاع 2 متر از خانواده Polygonaceae با ساقه‌هاى فراوان و بهم رفته با گل‌هاى كم و كوچك و برگ‌هائى نيز كم و كوچك به درازاى 5 - 1 ميليمتر كه مانند درفش بوده و خيلى زود مىريزند . گياه در مناطق خشك و نيم‌خشك مصر ، عربستان ، آسياى مركزى ، مغولستان ، افغانستان ، پاكستان ، سوريه و ايران مىرويد . پراكندگى آن در ايران : بلوچستان ، اصفهان ، يزد ، كرمان ، بندرعباس ، خوزستان و سبزوار . گياه را به عربى ارطى ، عرطه و به پارسى اسكنبيل و فگ مىنامند . نام جنس گياه تركيبى از Kallos ( زيبا ) و Gonu ( مفصل زانو ) مىباشد كه بيان‌كننده اتصال برگ است . ابو ريحان ذيل واژه ارطى مىنويسد فزارى در تفاسير الادويه گويد كه آن رمث 1 * است و به هندى آن را مهت مىنامند بلندى آن به اندازه قامت انسان است و در زمينهاى شنى مىرويد . برگ‌هاى آن مانند مژگان است و گل آن مانند گل بيدمشك و به رنگ آن ولى كوچكتر است و ريشه آن قرمز رنگ است 2 * با ريشه آن مشكها را دباغى مىكنند تا مزه شيرى كه در آن مىريزند لذيذ و خوش‌طعم گردد . از ريشه نوع Polygonoide كه در ايران نيز رويش دارد و پگا Poga ، پيچونگر و مشكس Moshaks ناميده مىشود به صورت جوشانده در ناراحتى لثه استفاده مىشود . ( 1 * ) - رمث Caroxylon articulatum Boiss : آنچه از نوشته ابو ريحان ذيل واژه سلع برمىآيد آن است كه اين دو گياه را يكى نمىدانسته است . ( 2 * ) - تت صيدنه عپ 30 : از اينجا به بعد از ترجمه فارسى صيدنه آمده است . Code - 1120 سندروس Callitris quadrivalvis Vent سندروس نامى است كه به رزين حاصل از درختچه با نام علمى فوق داده شده است ارتفاع اين درخت 6 - 5 متر و از خانواده Coniferae و در شمال افريقا رويش دارد . اين رزين را از آوندهاى آبكش اين درختچه و انواع ديگر آن نظير C . verrucosa R . BR , Callitris prissii Miq و C . robusta R . B R به