ابو القاسم سلطانى
369
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
Code - 1829 كيك واش Crataegus orientalis Bieb درخت كوچكى است كه محل رويش آن آسياى صغير مىباشد ميوه كوچك ، به شكل سيب و قسمت داخلى آن قرمز رنگ مىباشد . ميوه داراى قند مىباشد و بهعنوان مخدر مصرف شده است . دانهها را جهت درمان اسپرماتورى مصرف مىنمايند . منبع : هوپر - 107 Code - 1830 سرخ وليك Crataegus oxycantha L . - C . laevigata ( Poir ) DC درختچهاى است با شاخههاى خاكسترىرنگ و خاردار به بلندى تا 5 متر ، برگ صاف و چرمى ، متناوب واژ تخممرغى ، منقسم به 5 - 3 لوب كمعمق ، برخى دندانهدار ، گل سفيد متمايل به صورتى ، مجتمع به صورت ديهيم با 5 گلبرگ ، 20 - 5 پرچم قرمز ، معطر ، بسيار زيبا و كمدوام بهطورى كه طى يك هفته سپيدى برفگون گلبرگها تبديل به لكههاى مايل به قهوهاى كه هنوز خط سپيدى در بالاى آنها است مىشود . اين لكهها ميوههاى در حال شكل گرفتن مىباشند . ميوه نسبتا بزرگ ، قرمز رنگ به درازاى تقريبا يك سانتيمتر ، داراى دو تا سه دانه و تخممرغى شكل مىباشد و بقاياى كاسبرگها و 3 - 2 كلاله روى آن ديده مىشود . درختچه در حاشيه جنگلها و دامنههاى آفتابگير بسيارى از نواحى مختلف شمال غربى و مركز اروپا ، غرب آسيا ، هند ، شمال افريقا و آمريكاى شمالى رويش دارد . تاريخچه : اگرچه برخى محققين عقيده دارند كه منظور ديوسكوريد از Oxyakantha همين درختچه مىباشد با توجه به اينكه اصطفن و حنين در ترجمه معادل آن را اميرباريس ( زرشك ) آوردهاند 1 * كه اين نيز صحيح به نظر نمىرسد 2 * ولى مرفولوژى و خواص درمانى ارائه شده توسط ديوسكوريد با درختچه مورد بحث كاملا مغايرت دارد . آنچه مسلم است اينكه از سال 1600 ميلادى گياه در امر درمان وارد شده است و ژراد و كولپپر ( 1652 ميلادى ) از آن استفاده نمودهاند كولپپر مىنويسد : " آميخته دانه ميوهها با شراب در سنگهاى مجارى ادرارى و خيز عمومى انساج موثر مىباشد " 3 * . در قرن نوزدهم اثر درمانى آن در ناراحتىهاى مربوط به گردش خون شناخته شده است . قسمت قابل مصرف : گل ، برگ و ميوه مىباشد و بيشتر از گل و برگ درختچه استفاده مىشود و از نظر مقدار تركيبات فلاونوئيد و Oligomeric procyanidins استاندارد مىشود .