ابو القاسم سلطانى
366
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
خوشمزه است . ميوه داراى سه هسته مىباشد . از اين جهت آن را طرقوقون 3 * نيز مىنامند ، ميوه قابض و اسهال را بند مىآورد و در ايتاليا نوعى ديگر از آن وجود دارد " 4 * . قبض آن از سنجد بيشتر است . شكم را بند مىآورد ولى ادرار را بند نمىآورد و ابن ماسويه گويد كه صفرا را از بين مىبرد 5 * . زعرور ، زعرور احمر را شجره الزعرور ، شجره الدب و ذو ثلاث حبات [ به معنى سه دانه ] مىنامند 6 * ، ريزشها را بند مىآورد 7 * آن را زعرور النلك و مشتهى مىنامند 8 * نوعى كه در ايتاليا مىرويد در اندلس مشتهى ناميده مىشود 9 * ، زعرور بستانى را مثلث العجم 10 * و به شيرازى كيل سرخ مىنامند 11 * آشاميدن افشره آن با شكر سردرد ناشى از گرمى مزاج را فورا تسكين مىدهد و ضماد آن در ورم هاس سفت ، باد سرخ سودمند است . اشتهاى طعام را زياد مىكند . محرك نيروى جنسى اشخاص گرم مزاج است ، ايجاد بلغم نموده و اخلاط را فاسد مىسازد 12 * مغذى ، چاقكننده ، از بين برنده صفرا و غليان خون ، تهوع و استفراغ ، مقوى كبد ، اشتهاآور و در اسهال و چكهچكه آمدن ادرار سودمند است به گرده زيان مىرساند و باعث قولنج و سستى معده مىشود . براى رفع زيان بايد آن را با انيسون ، عود و گل شكر تناول نمود . مقدار خوراك افشره آن تا 25 گرم و ميوه 60 گرم مىباشد 13 * . ( 1 * ) - ارونيا ، زالزالك Crataegus azarolus L . Subsp aronia ( L . ) RiedL ( 2 * ) - بوراقنتى Crataegus pyracantha ( 3 * ) - معرب از Trikokko يونانى بهمعناى " سه دانه " اين واژه در قانون ابن سينا " طريقونيون " و در جامع مفردات ابن بيطار " طريفلن " آمده است . ( 4 * ) - تت دياسقوريدوس م - 1 ص 114 ش 131 ( 5 * ) - تت الحاوى ج 20 ص 567 ( 6 * ) - از صيدنه عپ ص 204 ( 7 * ) - تت قانون عب ص 308 ( 8 * ) - شرح اسماء ص 132 ( 9 * ) - جامع مفردات ج 2 ص 163 ( 10 * ) - مثلث العجم ، يا سه هسته ( عجم - هسته ، يكى از معانى آن ) ( 11 * ) - از اختيارات ص 206 ( 12 * ) - تت تذكره ص 179 ( 13 * ) - تلخيص از تحفه 136 مخزن 304