ابو القاسم سلطانى
349
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
موارد مصرف درمانى : در آئروفاژى يا هوا بلعى ، نفخ ، اسپاسم امعاء ، بيماريهاى عفونى كه عامل آن باسيلها و تبهاى دانهاى مانند تيفوئيد و سرخك مىباشد ، مسموميت ناشى از تخمير عفونى در رودهها ، فشارهاى عضلانى و آرتريت از دانهها استفاده درمانى به عمل مىآيد . در هند از دانههاى تازه برشته شده گشنيز به اندازه نصف قاشق چايخورى مخلوط با عسل در اسپرماتوره و انزال سريع روزى يك بار به مدت يك ماه استفاده به عمل مىآيد . همچنين دانهها در موارد بالا بودن فشار خون ، بىخوابى ، برونشيت ، تاكيكاردى عصبى مورد مصرف دارند . تحقيقات انجام شده حاكى از آن است كه ميوه گشنيز اثر آنتىديابتيكها را افزايش مىدهد . همچنين در يك گزارش آمده است كه ميوه گشنيز كلسترول ، ترىگليسيريد و LDL خون را كاهش مىدهد . اشكال داروئى : پودر دانه به مقدار 5 - 2 گرم مخلوط با عسل . دمكرده 2 قاشق چايخورى در 150 ميلىليتر آب جوش بهعنوان ضد نفخ و بادشكن همچنين مخلوط با ساير دانهها از مخلوط زير كه يك فرمول كلاسيك است به صورت دمكرده مىتوان استفاده كرد . دانه گشنيز ، دانه زيره ، رازيانه ، انيس و برگهاى نعنا و بادرنجبويه به مقدار متساوى ، يك قاشق مرباخورى از مخلوط براى يك فنجان آب به صورت دمكرده و گرم نيم ساعت بعد از غذا مصرف مىشود . اين دمكرده در موارد ضعف هضم ، سنگينى ، نفخ ، تخمير رودهاى ، آنتريت و سرماخوردگى موثر مىباشد . تنتور يكهشتم به مقدار 20 - 10 قطره مخلوط در يك تيزان گياه كامل 3 گرم در روز منقسم به چند قسمت . پماد : براى تسكين دردهاى رماتيسمى ( عضلانى و مفصلى ) اسانس : در آرتريت ، نقرس ، دردهاى عضلانى ، ضعف دستگاه گردش خون ، رماتيسم ، نفخ ، سرخك ، دردهاى عصبى مورد مصرف دارد . موارد مصرف ديگر : در تركيبات داروئى مربوط به معده ، در صابونسازى ، عطرسازى ، توالت ، تنباكو ، ليكورها ، فرآوردههاى گوشتى و شيرينى بهعنوان ماده معطر استفاده مىشود . عوارض جانبى : مصرف زياد باعث سرگيجه ، استفراغ ، بىاشتهائى ، كمى ديد چشم ، اختلالات ذهنى و دپرسيون مىشود . احتياط : زنان باردار ، شيرده و كودكان .