ابو القاسم سلطانى

344

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

همين علت " ملوخياى جادوان " ترجمه شده كه اشتباه مىباشد ( قانون در طب ، ترجمه عبد الرحمن شرفكندى ، كتاب دوم چاپ چهارم ص 344 ) ( 8 * ) - هدايه المتعلمين ص 750 ( 9 * ) - قانون چاپ بيروت ص 460 ( 10 * ) - تلخيص از تذكره 324 ، تحفه 98 ، مخزن 241 ( 11 * ) - هوپر ، گياهان مفيد ايران و عراق ، ص 105 ، تحت عنوان ملوغيه Code - 1762 داتراب Corchorus trilocularis L . گياهى است يك ساله ، پوشيده از كركهاى كوتاه و ظريف ، داراى ساقه باريك و بلند به ارتفاع 80 - 30 سانتيمتر از خانواده تيلياسه ، برگ‌ها پهن دراز ، بيضىشكل ، كنگره‌اى ، دندانه‌دار به ابعاد 5 / 2 * 10 سانتيمتر ، داراى دمبرگ ، گل زرد كوچك ، دمگل كوچك ، دمگل كوتاه متقابل با برگ‌ها ، ميوه كپسول استوانه‌اى باريك به پهناى 3 - 2 ميليمتر ، 3 خانه عرضى ، دانه‌ها سه گوش و سياه‌رنگ با طعم بسيار تلخ . گياه در نقاط گرم و مرطوب جنوب افريقا ، عربستان ، استراليا ، افغانستان ، بمبئى ، سند و مدرس هند ، جنوب غربى پاكستان به‌طور وحشى مىرويد . محل رويش آن در ايران : احمدآباد و حسن‌آباد حوالى داراب فارس ، فرياب نزديك بندرعباس ، ميناب ، جنوب شرقى كرمان ، لار و بلوچستان مىباشد و اهالى محلى آن را داتراب و دتراب و به عربى ملوخيه ناميده مىشود كه با ملوخيه طب سنتى فرق دارد ( كد 1757 ) . موارد مصرف : از قسمتهاى هوائى گياه به‌ويژه دانه به واسطه داشتن لعاب فراوان به‌عنوان نرم‌كننده و از دانه گياه به عنوان تب‌بر و در انسداد مجارى احشاء استفاده مىشود . Code - 1763 سپستان Cordia myxa L . درختچه‌اى است به ارتفاع 8 متر ، با شاخه‌هاى گسترده ، پوست به رنگ قهوه‌اى متمايل به خاكسترى از خانواده Boraginaceae ، برگ داراى دمبرگ دراز ، پهنك تخم‌مرغى مايل به گرد ، گاهى نوك‌دار ، بدون كرك ، گل سفيد به رنگ كرم متمايل به سفيد ، جام گل قيفى شكل ، ميوه شفت ، تخم‌مرغى شكل و نوك‌دار به طول 18 ميليمتر تقريبا به اندازه آلو ، پس از رسيدن سياه‌رنگ مىشود ، ميان بر ميوه زردرنگ و چسبنده ، خوراكى با طعم شيرين مىباشد . منشاء اوليه آن هندوستان مىباشد و از بلوچستان تا خوزستان كشت مىشود . در بندرعباس و جزاير جنوب ، حاجىآباد كرمان ، لار ، نواحى مختلف بلوچستان حوالى نيك شهر و چاه‌بهار وجود دارد .