ابو القاسم سلطانى

340

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

Code - 1749 طحلب بحرى Corallina officinalis L . طحلب بحرى جلبك يا آلگ مىباشد . جلبكها از ريسه‌داران سبزينه‌دار مىباشند و از نظر رنگ به چهار دسته جلبكهاى سبز ، جلبكهاى آبى ، جلبكهاى قهوه‌اى و جلبكهاى قرمز تقسيم مىشوند . جلبكهاى قرمز يا Rhodophycees داراى ماده قرمز رنگ فيكوارمترين مىباشند و به 5 دسته فرعى تقسيم مىشوند . طحلب بحرى جزء دسته فرعى كريپتونمياسه Cryptonemiaces و خانواده Corallinaceae قرار دارد . اين گياه دريائى به رنگ قرمز روشن مىباشد و مانند ساير جلبكهاى قرمز تا عمق 150 مترى از سطح دريا نيز ديده شده درحالىكه دسته‌هاى ديگر جلبكها ( سبز ، قهوه‌اى ، آبى ) در چنين عمقى ديده نمىشوند . ريسه اين جلبك داراى ياخته‌هائى است كه غشاء خارجى آنها به وسيله كربنات كلسيم سخت شده و به شكل مرجان خاص كورالير درآمده است لذا سابقا تصور مىكرده‌اند كه از دسته حيوانات دريائى مىباشد . طول اين ريسه‌ها 5 - 4 سانتيمتر مىباشد . به دليل وجود تركيبات Iodine , Bromine و مقاديرى ارسنيك و Pentose در اين گياه دريائى ، از قديم به‌عنوان يك داروى ضد كرم شناخته شده است . طبق نظر كدكس 1975 مقدار خوراك آن 2 - 1 گرم به صورت پودر مىباشد . گرچه در صيدنه ابو ريحان 1 * نام طحلب بحرى آمده است ولى دقيقا نمىتوان ادعا كرد كه منظور اين جلبك بوده و يا كاراگاهن بوده است . ( 1 * ) - صيدنه عپ ص 252 Code - 1750 منديرا Corchorus antichorus Raeusch گياهى است پايا ، داراى ساقه چوبى ، راست ، افراشته به ارتفاع تا 30 سانتيمتر از خانواده Tiliaceae ، برگ‌ها متناوب ، ساده ، نسبتا گرد ، كناره برگ‌ها اره مانند ، پهنك در قاعده زائده باريكى دارد . گل نر و ماده ، زردرنگ ، ميوه كپسول به درازاى 15 ميليمتر ، 4 خانه كه محتوى دانه‌هاى سياه‌رنگ سه گوش مىباشد . محل رويش گياه مناطق گرم افريقا ، عربستان ، پنجاب و گجرات هند ، افغانستان ، غرب پاكستان و ايران مىباشد . در ايران در لار بين بوشهر و بندر لنگه ، لارك و بلوچستان مىرويد و در بلوچستان به منديرا و مون دهر معروف است . برگ‌ها خوش‌طعم ، مغذى و نيرودهنده مىباشد . از گياه در موارد تب و اسهال و از دانه در ناراحتىهاى معدى و بيماريهاى پوستى استفاده مىشود . گياه به عربى ويكه و به هندى و اردو Bhophali ناميده مىشود .