ابو القاسم سلطانى

33

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

اطباء سنتى آن را آذريون ناميده‌اند . رازى به نقل قول از بديغورث آورده است كه آن پادزهر مىباشد و در گزيدگى حشرات سودمند مىباشد و ماسرجويه گفته كه آن در سوم گرم است و ديوسكوريد مىگويد كه استعمال آن از طريق واژن فورا باعث سقط جنين مىشود 2 * . هروى گويد آذريون سه جنس است 3 * قوت هر سه چون قوت اقحوان است . بهترين آن زرد بوده و آماس‌هاى سخت را به‌بود 4 * . در صيدنه ابو ريحان آمده است كه عربها آن را حنوه مىنامند و شعرا نيز اين دو را به يكسان تمجيد كرده اند در حالى كه دو گياه متفاوت مىباشند 5 * و آن معرب از آذرگون پارسى است كه به معنى آتشين رنگ است 6 * . ابن سينا در كتاب قانون كوبيده آن را مخلوط با سركه در Alopecia 7 * و مخلوط خاكستر آن را با سركه در سياتيك موثر ذكر نموده و در رساله قلبيه آورده است كه آن مقوى قلب مىباشد 8 * . اسرائيلى قرطبى ذيل عنوان بخور مريم مىنويسد اين نامى است كه متأخرين به ريشه آذريون داده‌اند كه در اندلس به ذهبيه معروف است چون شكوفه آن طلائىرنگ است . هم‌چنين آن را آذريونه ناميده‌اند 9 * . موش و قورباغه از بوى آن گريزان مىباشند اگر كوبيده آن را به كمر به‌مالند موجب تحريك آلت تناسلى مىگردد و عصاره ريشه آن درد دندان را تسكين مىدهد 10 * . آذريون را اروم نيز مىنامند و در عرق النساء ( سياتيك ) ، جراحت ريه ، درد مفاصل سودمند است و مخلوط آن با روغن گل را اگر به مقعد به‌مالند براى بواسير و شقاق خوب است و آن براى سپرز زيان‌بخش است مگر آنكه با عسل خورده شود 11 * . خواص آذريون بازكننده خون قاعدگى ، سقطكننده جنين ، مقوى باه ، گشاينده سده مغز و تميزكننده آن و خردكننده سنگ كليه مىباشد . در كمى حس بويائى ، يرقان ، ام الصبيان يا هيدروسفالى نوزادان مفيد است . حدود 14 گرم آب برگ آن قىآور و 5 ، 3 گرم آن مقوى قلب و 7 گرم آن بازكننده خون قاعدگى است . استعمال آن از طريق واژن جنين را خارج مىنمايد ولى براى زنان نازا كمك به بارور شدن آنها مىكند و مضمضه با آب ريشه آن درد دندان را تسكين مىدهد . مقدار خوراك آب گل ، برگ و ريشه تا 20 گرم و از پودر آن 5 گرم مىباشد 12 * . عقيلى خراسانى و سلطان الحكماء مىنويسند برگ آن شبيه به برگ جرجير 13 * است داراى كركهاى ظريف بدون دندانه و گل‌ها به رنگ زرد طلائى درخشنده و هميشه رو به آفتاب دارند و در شب پژمرده هستند . آن را آفتاب‌پرست نيز مىنامند و در اسپاسم موثر است 14 * . اسامى گياه در فرهنگها چنين آمده است : اقحوان طابانيا ( در مصر ) ، آذريون ( سوريه لبنان - مصر ) ، آذريون الحدائق ، زبيده ( مصر ، سوريه ، لبنان ) ، اقحوان اصفر ، قرقهان ، هميشه‌بهار 15 * .