ابو القاسم سلطانى
309
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
خواص و موارد مصرف درمانى : برگها مقوى ، مدر و زيادكننده ترشحات صفرا مىباشد . گياه محرك اعمال هپاتيك مىباشد و به نظر مىرسد نقش مهمى در عمل ضد مسموميت كبد داشته باشد ، گياه ضد تبهاى صفراوى كه باعث خروج خون از مجارى ادرارى مىشود مىباشد و يك صفرابر و مدر قوى است كه بهعنوان پادزهر بعضى تبهاى بيماريهاى بومى در مناطق گرم و همچنين مسموميتهاى ناشى از الكل ، مرفينيسم و ديگر مواد مخدر به كار مىبرد . اشكال داروئى : 1 - جوشانده : 20 گرم در ليتر ( مدت جوشاندن 15 دقيقه ) ، در تبهاى صفراوى روزى سه ليوان هر 10 دقيقه يك ليوان به بيمار داده مىشود و به هنگام عطش نيز از آن نوشيده مىشود ولى از 5 / 1 ليتر نبايد تجاوز نمايد مدت درمان 4 روز مىباشد . همچنين مىتوان از اين جوشانده يك فنجان قبل از هر غذا و فنجان چهارم قبل از خواب به بيمار خورانده شود . 2 - عصاره روان : به مقدار 5 - 3 گرم در روز طى چند دفعه در روز . جهت سالمسازى سلولهاى هپاتيك و كيسه صفرا مىتوان از فراورده زير استفاده كرد : برگ كنكالييا ، برگ نعنا ، برگ كاسنى ، برگ آرتيشو ، برگ رزمارى ، برگ شاهپسند طبى Verbena officinalis L . به مقدار مساوى از هريك ، از مخلوط 2 قاشق براى 500 ميلىليتر آب به صورت دم كرده نيم فنجان به صورت ولرم ، 4 تا 5 مرتبه در روز . Code - 1698 مرّ حجازى Commiphora abyssinica Engl . در طب سنتى اولئورزين مترشحه يا استخراج شده درختچههاى عوجه Commiphora myrrha Engl ، خدش S . abyssinica ، قطف C . Schimperi Engl از جنس Commiphora مرّ ناميده شده و با خواص درمانى مشابه بهويژه از C . myrrha استفاده درمانى به عمل مىآمده است . درختچه خدش يا شجره المر كه از آن نيز مرّ به دست مىآيد درختچهاى خاردار از خانواده Burseraceae كه داراى شاخههاى كوتاه و برگ مركب از برگچههاى بيضىشكل نوكتيز با كنارههاى صاف مىباشد گلها دو نوع نر و ماده در محور ساقه قرار گرفتهاند ، ميوه گرد به شكل گلابى و كمى گوشتى مىباشد در بافت آبكشى آن حفرههاى نسبتا بزرگى از پيوستن دو مجراى ترشحى ساقه به وجود مىآيد كه محتوى گم رزين مىباشد . گم رزين گاهى بهطور طبيعى از شكاف درخت خارج مىشود ولى معمولا با ايجاد شكافى در پوست درخت مايع غليظ سفيدرنگى خارج مىشود كه بعد در اثر مجاورت با هوا به تدريج به رنگهاى زرد ، طلائى و قرمز قهوهاى درمىآيد . مر در بازار تجارت به اندازههاى مختلف اشكى به رنگ قرمز ، شكننده و درخشنده و قطعات بزرگتر با خطوط سفيد شبيه به اثر ناخن عرضه مىشود . طعم آن تند و تلخ و بوى آن ملايم و معطر است .