ابو القاسم سلطانى

304

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

Code - 1683 مدّان Coleus forskohlii گياهى است پايا ، به ارتفاع 60 سانتيمتر از خانواده Labiatae كه در ارتفاعات 300 تا 1800 مترى هند ، جبال هيماليا ، نپال ، سريلانكا ، برمانى و شرق افريقا مىرويد . برگها بسيار زيبا ، متناوب ، داراى دمبرگ ، سه گوشه ، قلبى شكل ، كنار برگ دندانه‌دار ، معطر با بوى كافور و ريشه غده‌اى شكل مىباشد . گياه به سنسكريت Pasbanbbedi , Balaka و هندى Makandi و Garmalu ناميده شده و در قديم به‌ويژه در ناراحتيهاى گوارشى مصرف مىشده است . از قرن نوزدهم به‌عنوان گل زينتى كشت مىشده ولى امروزه از نظر وجود ماده موثره فورسكولين Forskolin گياه داراى اهميت مىباشد و از 8 نوع ديگر اين جنس كه مصرف داروئى دارند تنها اين گياه داراى فورسكولين مىباشد . تركيبات شيميائى : گياه داراى اسانس ، دىترپن‌ها مانند فورسكولين ( كل‌فورسين COlforsin ) ، 1 - 25 / 0 % ، آنزيم Adenylcyclas مىباشد كه باعث ايجاد Adenylicyclic acid مىنمايد . خواص درمانى : پائين‌آورنده فشار خون ، ضد اسپاسم ، متسع‌كننده برونش و عروق خونى و مقوى قلب مىباشد . ماده موثره گياه فورسكولين است كه اولين‌بار در سال 1970 از گياه استخراج شده و داراى خواص پائين آورنده فشار خون ، پائين‌آورنده فشار داخلى چشم ، ضد اسپاسم ، محرك ترشح معده و غده تيروئيد مىباشد . در هند آن را در ناراحتيهاى گوارشى ، نفخ ، طبلى شدن شكم ، قولنج ، نارسائى قلب ، ضعف قلب و گردش خون ، نرسيدن خون به مغز ، آسم ، التهاب قصبات مصرف مىنمايند . در كشورهاى غربى از گياه در گلوكوم ، فشار خون بالا ، نارسائى قلب ، آسم و اكزما استفاده درمانى به عمل مىآيد . اشكال داروئى : جوشانده ريشه : 15 گرم در 500 ميلىليتر آب جوشانده پس از صاف كردن آن را در ظرف 48 ساعت در موارد آسم برونشيك و فشار خون مصرف مىنمايند . دم‌كرده : از دمكرده برگها در هوا بلعى به مقدار يك فنجان در روز استفاده مىشود . قرص :