ابو القاسم سلطانى

30

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

توجه : گياه در كليه كتب طب قديم به‌جز صيدنه فارسى ( با عنوان قلام ) ذيل ماده قاقلى آمده است و با قاقل فرق دارد . ( 1 * ) - الابنيه 259 ( 2 * ) - چنين به نظر مىرسد كه در نسخه عربى چاپ پاكستان قسمتى از چاپ افتاده و يا نقص از نسخه خطى مورد استفاده براى چاپ بوده است چه قاقل Cacalia verbacifolia Sibth مىباشد و در هيچيك از مراجعى كه در اختيار دارم قاقل مترادف با قاقلى نيامده است . رجوع شود به صيدنه عربى چاپ پاكستان ، صيدنه ترجمه فارسى ش 43 ، 630 ( 3 * ) - چنين به نظر مىرسد كه در نسخه عربى چاپ پاكستان قسمتى از چاپ افتاده و يا نقص از نسخه خطى مورد استفاده براى چاپ بوده است چه قاقل Cacalia verbacifolia Sibth مىباشد و در هيچيك از مراجعى كه در اختيار دارم قاقل مترادف با قاقلى نيامده است . رجوع شود به صيدنه عربى چاپ پاكستان ، صيدنه ترجمه فارسى ش 43 ، 630 ( 4 * ) - جامع مفردات ج 4 ص 3 ( 5 * ) - شرح اسماء م - 325 ( 6 * ) - اختيارات 335 ، تذكره 254 ، تحفه 200 ، مخزن 423 ( 7 * ) - Culpepers Complet Herbal : 296 Code - 1098 زيبا پونه Calamintha grandiflora ( L . ) Moench گياهى است پايا ، بسيار زيبا به ارتفاع 50 - 20 سانتيمتر ، سبز ، كركدار از خانواده Labiatae كه داراى ساقه متعدد ، برگ‌هاى بزرگ بيضىشكل دندانه‌دار با دمبرگ بلند و گل‌هاى درشت به رنگ قرمز ارغوانى مىباشد . گياه در جنگل‌هاى جنوب و مركز اروپا ، شمال افريقا و جنوب غربى آسيا و در ايران در پل زنگوله ، سياه بيشه ، كندوان ، كجور ، بين اسالم و خلخال ، نزديك سلماس ، راميان ، جنگل‌هاى گلستان ، شاهرود و آذربايجان رويش دارد . گياه داراى نوش فراوان مىباشد كه مورد توجه زنبور عسل مىباشد . گياه اثرات آنتىاسپاسموديك و تقويتى دارد . Code - 1102 زيبا پونه كوهى Calamintha nepeta ( L . ) Sav . گياهى است علفى ، كركدار ، به ارتفاع 60 - 30 سانتيمتر از خانواده Labiatae كه داراى برگ‌هاى نرم ، بيضى شكل و دندانه‌دار با دمبرگ دراز و گل ارغوانى مىباشد . دندانه كاسه كم‌مژه و حلقه مژكها به دندانه چسبيده است . كليه قسمتهاى گياه بوى قوى و نامطبوع دارد . گياه در اروپا ، شمال افريقا و جنوب غربى آسيا رويش دارد ، فلور ايران ، جلد 4 صفحه 585 . وجود آن را در لاهيجان ، انارستان گزارش كرده است .