ابو القاسم سلطانى

287

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

تخم‌هاى اين گياه را از مراكز توليد به مراكز تهيه Coffee مىرسانند در اين مراكز دانه‌هاى مذكور تحت حرارتى بيش از 200 درجه سانتىگراد قرار مىگيرد . در نتيجه دانه‌ها يك‌پنجم وزن و يك‌پنجم كافئين خود را از دست مىدهند و يك‌سوم به حجم آنها اضافه مىشود و به دليل Carmellization تركيبات كربوهيدراته موجود در آن به رنگ قهوه‌اى نيز تغيير رنگ مىدهد . منشاء اصلى گياه حبشه است و از زمانهاى بسيار دور در آنجا مصرف مىشده است و از 500 سال قبل كشت آن در عربستان و يمن آغاز شده سپس سيلان و جاوه و از 1700 ميلادى در هند و برزيل پرورش آن شروع شده است . و اكنون برزيل نيمى از قهوه مصرفى دنيا را تامين مىنمايد . پرورش گياه در محدوده ما بين 25 درجه جغرافيائى در شمال و يا جنوب خط استوا تا ارتفاع 1500 مترى سطح دريا مىرويد . درجه حرارت منطقه كشت اين گياه بايد بين 15 تا 30 درجه سانتىگراد و حد اقل 1500 ميلىمتر باران در منطقه كشت آن ساليانه فروبريزد . تاريخچه : تاريخ شناسائى قهوه به حدود 1000 سال پيش مىرسد در ابتدا چوپانى در حبشه متوجه مىشود گوسفندانى كه از برگ و ميوه اين درختچه چرا مىكنند داراى نشاط و شور و هيجان خاصى مىشوند . انتشار اين مشاهده موجب شهرت و استفاده از برگ و دانه اين گياه مىشود ولى استفاده قهوه به فرم دم كرده توسط شادلى ، مفتى يمن از 500 سال پيش به منظور شب‌زنده‌دارى به پيروانش توصيه شده و سپس در مساجد مسلمين و حتى در خانه كعبه بين نمازها و دعاها نوشيده شده است . اولين مقاله‌اى كه در مورد قهوه نوشته شده چنين آمده است " در تركيه نوشابه‌اى وجود دارد كه از دانه‌هائى به همين نام و به سياهى دوده تهيه مىگردد ، بوئى قوى دارد و نوشيدن آن قلب و مغز را راحت كرده به عمل گوارش كمك مىكند " . در اوائل قرن هفدهم اروپائيان توسط اعراب با آن آشنا شده‌اند . در سال 1615 ميلادى قهوه به ايتاليا و در سال 1647 به پاريس برده شد و بيست سال بعد در پاريس كه نماينده قوه قضائيه در دربار لوئى چهاردهم همان رسم تركها را به اجرا درآورد و به حضار قهوه تعارف كرد شهرت آن زبانزد خاص و عام گشت . در سال 1652 اولين Coffee house ( قهوه‌خانه ) توسط Pasqua يونانى در لندن پايه‌گذارى گرديد كه به سرعت مشهور شد . سالها نوشيدن اين نوشابه به نوعى فخرفروشى به حساب مىآمد . مدتها آلمانىها در جاوه صادرات آن را مونوپول خود كرده تا اينكه يك فرانسوى به نام Desclieux با غنيمت گرفتن شاخه‌اى از اين گياه در مزارع آلمانىها به Martinique برده و بعد از ازدياد آن دانه‌ها را به غناى فرانسويان و برزيل فرستاد و عملا مونوپولى آن از دست آلمانىها خارج شد . اروپائيان در قرن هفدهم از قهوه به منظور درمان سردرد ، كرم امعاء ، استسقاء ، سنگ كليه ، نقرس ، تبهاى نوبه و مخلوط آن با شير در مسلولين ، استفاده مىنمودند و آن را براى مغز مفيد مىدانستند و مىگفتند كه سوراخهاى ريز مغز را باز نگاه مىدارد و رفت و آمد روحها ( روح بخارى و نفخه ) را آزاد مىگذارد .