ابو القاسم سلطانى

28

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

ميوه نيام و از دو طرف باريك شده از داخل به 3 تا 5 خانه تقسيم و در هر خانه يك دانه به درشتى نخود كوچك به رنگ‌هاى مختلف زرد ، قرمز و قهوه‌اى متمايل به سياه وجود دارد . محل رويش گياه شمال شرقى افريقا و جنوب شرقى آسيا بوده و به امريكا برده شده است . طبق نوشته فلور ايران ( جلد 2 - 471 ) در ايران وجود دارد و در بلوچستان آن را عرهر و ارخار مىنامند به نظر مىرسد واژه عرهار از Arhar اردو گرفته شده است . تاريخچه : از 2200 - 2400 قبل از ميلاد در مصر شناخته شده است و از زمان قديم در مصر كشت شده است اينك به‌ويژه در غرب هند به مقادير زياد كشت مىشود به‌طورىكه 90 درصد كل محصول دنيا را مىدهد . در مصر آن را بسلهء الحمام مىنامند . تركيبات شيميائى : دانه‌ها حاوى دو نوع گلوبولين Cajanin و Con - cajanin مىباشند به‌طور كلى دانه‌هاى خشك حدود 20 درصد پروتئين ، 50 درصد هيدروكربن ، 2 - 1 درصد چربى ، فسفر ، كلسيم ، آهن ، سديم ، پطاسيم ، ويتامين ، تيامين ، رايبوفلاوين و نياسين مىباشد . پوست دانه‌ها داراى آنزيم اوره آز مىباشد . موارد مصرف : از دانه گياه قبل از رسيدن مانند نخود سبز استفاده غذائى مىشود . هم‌چنين پس از رسيدن آن را پخته و به مصرف تغذيه مىرسانند و از نظر درمان دانه در اولسر دهان ، برونشيت ، سرفه ، استفراغ ، انگل‌هاى روده ، جذام و نيش حشرات مصرف سنتى دارد . برگ داراى اثر ضد التهاب مىباشد و در لمباگو ، سنگهاى كليوى و زخمها مصرف مىشود . در ليبى براى كاهش ترشح شير از برگ و له‌شده دانه خمير تهيه كرده و بر روى پستان گذاشته مىشود . گياه را به عربى بسله هندى ، لوبيا سودانى ، قشنه و به پارسى عرهر ، ارخار ( بلوچستان ) ، نخود قرمز هندى مىنامند . Code - 1090 قاقلى ( قاقلا ) Cakile maritima Scop . گياهى است يك ساله ، علفى از خانواده Cruciferae داراى برگ‌هاى دراز و باريك و بدون كرك و گل‌هائى به رنگ بنفش ارغوانى كه به همين جهت به انگليسى آن را Surple sea ناميده‌اند . ميوه خورجينى و داراى دو بند كاملا متمايز و ريشه دراز و باريك مىباشد . محل رويش آن اراضى شنى كنار ساحل و زمينهاى شور افريقا مىباشد .