ابو القاسم سلطانى

270

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

تركيبات شيميائى : گياه داراى پروتو آنه‌مونين Proto anemonine ، گليكوزيد C 54 H 86 O 16 Caulosapunin ، آلكالوئيد كلماتين ، استيگماسترول ، Myricylalcohol , Ceryalcohol ، گلوكز ، بتاسيتوسترول ، كامپسترول ، ترى متيل‌آمين ، ژينول Ginnol ، ژىنون Ginnone ، متيل‌ساليسيلات ، مواد پكتيكى و رزينى مىباشد . آنه‌مونين ، متيل‌ساليسيلات ، ساپونين و ترىمتيل‌آمين موجود در گياه سمى مىباشند . آنه‌مونين ماده‌اى است سوزاننده ، قرمزكننده پوست و تاول‌زا كه در قرون وسطى گدايان براى جلب‌توجه و ايجاد حس ترحم در مردم نسبت به خود له‌شده برگهاى گياه را به دست و پاى خود اثر مىدادند . موارد مصرف درمانى : ظيان مدر و مسهل قوى است ولى به علت دفع زيادى آب و مسموميت حاصل از آن مورد توجه نمىباشد همچنين بو كردن عصاره آن در موارد سردرد و ميگرن به علت آسيبى كه به مخاط بينى وارد مىكند شهرت سابق خود را از دست داده است . از ظيان به‌طور موضعى در موارد نقرس ، دردهاى رماتيسمى ، آرتريت ، دردهاى عصبى و بافت‌ها ، زخمهاى چركين و خنازيرى استفاده به عمل مىآيد . در اثر خشك شدن سميت گياه كمتر مىشود همچنين جوانه‌هاى تازه گياه سميت و تلخى ندارد و به صورت پخته و يا پرورده شده در سركه به‌عنوان چاشنى مورد استفاده قرار مىگيرد . منع مصرف : بدون تجويز پزشك و از طريق داخلى نبايد مصرف شود . ( 1 * ) - Clematis - angustifolia Jacq ظيّان ، ياسمين البّر ، اين اسامى به Jasminium fruticans L . نيز داده شده است . ( 2 * ) - تحريف شده واژه Yerba de fuegu اندلسى به معنى گياه آتش - عشبه النار ( 3 * ) - Clematis flammulia L . ( 4 * ) - اين واژه در مخزن " ابرير " در اختيارات " انريز " آمده است امروزه در مراكش آن را " ازنزو " Azenzu مىنامند . ( 5 * ) - اصل قليماتنن ، اصلاح شده از كتاب الحاوى رازى ، اين قسمت در كتاب دياسقوريدوس در چاپ از محل واقعى خود كه بايد در 312 زير قليماطس [ Clemantis daphnoides ] قرار گرفته باشد جا افتاده و در صفحه 568 آمده است . كلماتيس ديفنوئيدس مترادف با Vinca minor L . مىباشد كه قضاب مصرى ابن بيطار مىباشد . ( 6 * ) - تت دياسقوريدوس ص 568 ( 7 * ) - تت الحاوى ج 21 ص 313 ( 8 * ) - ابن بيطار به نقل از شريف مىنويسد بوئيدن آن موجب رعاف ( خون آمدن از بينى ) مىشود .