ابو القاسم سلطانى
236
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
را ليذون 7 * مىنامند . درخت آن مانند قسوس است ولى برگهاى آن بلندتر و رنگش تيرهتر است و در آن ماده چسبناكى وجود دارد كه به دست مىچسبد و در بهار گلى سفيدرنگ و قابض مىدهد و از آن داروئى به نام لادن به دست مىآيد از اين گياه نمىتراوش مىكند كه هنگام چرا به ريش برمىنشيند و آن را روى ران و ريش بز مىبينيد مردم آن را گرفته و پاك مىكنند و از آن قرص مىسازند بعضى ريسمان روى برگ اين درخت كشيده و نمىكه به آن مىچسبد گرفته و از آن قرص مىسازند و آن گرمكننده ، ملين و گشاينده دهانه عروق است و اگر با شراب و مر و روغن مورد مخلوط نمايند از ريزش مو جلوگيرى مىكند [ و سبب افزايش مو و تراكم مو مىشود ولى بر روى طاسى و كچلى اثرى ندارد ] 8 * چكاندن مخلوطى از لادن و روغن گل سرخ در گوشدرد آن را تسكين مىدهد و شياف رحمى لادن در ورم رحم سودمند است . لادن در تركيب مسكنها ، مرهمها و داروهاى ضد سرفه وارد مىشود و اگر آن را با شراب كهنه بخورند پيشاب را زياد نموده و اسهال را بند مىآورد 9 * . رازى ذيل قسوس 10 * به نقل از بولس مىنويسد حشيش الادن ، برگ و شاخههاى آن جراحات را التيام بخشيده و گل آن اسهال خونى و قرحههاى عفونى را درمان مىكند 11 * ، لادن ورم معده و جگر را از بين مىبرد 12 * . اخوينى در موارد متعدد تركيباتى از لادن را براى بند آوردن خون از سينه ، اسهال ، اسهال خونى توصيه نموده و در يك مورد از لادن عنبرى نام مىبرد 13 * . لادن در وزوز گوش ، نزله [ سرفه و سردرد ] 14 * و مخلوط آن با پيه خوك در درد و ورم مقعد مفيد است 15 * و مخلوط آن با روغن بابونه يا شبت مسكن درد است 16 * . لادن در اول گرم و در دوم خشك است . بهطور خوراكى در سرفه ، سكسكه ، درد و ضعف معده يا تهوع و سيلان بزاق ناشى از ضعف معده و شياف رحمى آن در هيسترى سودمند است . لادن بهطور موضعى در جراحات كهنه و زخمهاى دير درمانپذير و با روغن زيتون در برص و با روغن گل در سوختگى كاربرد دارد . مقدار خوراك آن 75 / 1 تا 5 / 3 گرم است 17 * . جمعآورى اولئورزين از گياهان مولد لادن : سابقا لادن را با چراندن بزها در محل رويش اين گياهان و جمعآورى اولئورزين چسبيده شده به ريش و موى بزها به دست مىآورند كه با مقدارى ناخالصى همراه بود اين اولئورزين به صورت قطعات كوچك عرضه مىشد . براى تهيه لادن خالص كه به لادن عنبرى موسوم است در كرت در فصل بهار با جاروبهاى مخصوص اولئورزين را از برگ و شاخههاى Cistus polymorphus Willd جدا مىنمايند اين لادن كه به فرانسوى Ladanum de cret و به انگليسى Cretan labdanum ناميده مىشود نرم ، خوشبو با بوى عنبر به رنگ سياه مايل به سرخى يا سبزى مىباشد .