ابو القاسم سلطانى

226

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

اسانس آن به اقحوان و زعفران شباهت دارد 2 * . ابن بيطار مىنويسد رازى در كتاب منصورى گويد كه آن در طپش قلب و بدبوئى تنفس سودمند است 3 * . كوبيده آن در عقربك ناخن 4 * موثر و بوى بد زير بغل را از بين مىبرد . ساذج صفرا را خارج و درد مزمن كبد را بهبود مىبخشد 5 * . اخوينى آن را ساده هندى ناميده و تركيباتى از آن را براى ناخنك چشم 6 * ، ضعيفى قلب ، اسهال ، سنگ كليه ، درد رحم و حمى ابيوالس 7 * و ضعف نيروى جنسى ارائه داده است 8 * . صاحب منهاج گويد ساذج دو نوع است رومى و هندى و آن مقوى ، فربه‌كننده ، ضد نفخ ، آسان‌كننده ولادت ، خارج‌كننده كيسه آبدان بچه و قاعده‌آور مىباشد 9 * . علاوه بر موارد مصرف ذكر شده در بالا در تحفه و مخزن آمده است كه آن زيادكننده شير و عرق مىباشد و در خيز عمومى انساج ، يرقان ، درد قلب ، وسواس ، وحشت ، جنون ، ضعف اعصاب و به چشم كشيدن آن با داروهاى مناسب در Leukoma 10 * ، سلاق 11 * و نقصان فعل حس بينائى 12 * سودمند مىباشد . براى جلوگيرى از زيان رساندن آن به ريه و مثانه به ترتيب آن را با مصطكى و شربت به مصرف مىنمايند . مقدار خوراك آن در جوشانده حدود 5 گرم و در معجونها 5 / 2 گرم و جانشين آن 5 / 2 برابر وزن آن سنبل هندى ، سليخه و طاليسفر مىباشد 13 * . تركيبات شيميائى : برگها داراى تانن ، روغن ثابت ، رزين ، پروتئين ، سلولز ، نشاسته و اسانس شبيه به اسانس دارچين مىباشد و متشكل از 95 - 80 درصد الدئيد سيناميك ، اوژنول و ترپن مىباشد . ريشه داراى اوژنول ، سافرول ، بنز الدئيد و ترپن مىباشد . خواص درمانى برگ : ضد نفخ ، قابض ، هضم‌كننده و مدر . موارد مصرف : در هند از برگها در سوءهاضمه ، نفخ ، بدبوئى تنفس ، سرفه ، رماتيسم ، اسهال ، كوليك و گاستروآنتريت استفاده درمانى به عمل مىآيد . در يك گزارش آمده است كه 50 درصد از بيماران مبتلا به ديابت مليتوس با ساذج هندى بسيار عالى جواب داده‌اند . از برگها به‌عنوان چاشنى استفاده مىشود . ( 1 * ) - تت دياسقوريدوس م - 1 ش 9 ص 19 ( 2 * ) - تت الحاوى ج 21 ص 26 ( 3 * ) - تت جامع مفردات ابن بيطار ، ج 3 ص 2