ابو القاسم سلطانى
215
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
تركيبات شيميائى پوست گنهگنه : الف ) آلكالوئيدها : از پوست انواع گنهگنه متجاوز از 20 نوع آلكالوئيد استخراج نمودهاند كه مهمترين آنها عبارتند از : 1 - كنين يا كينين با اثر ضد پالوديسم ، ضد باكترى و ضد اسپاسم كه مهمترين آلكالوئيد آن مىباشد و املاح آن به صورت سولفات خنثى ، كلريدرات و كربنات ، تانات ، والريانات و بهويژه سولفات بازيك آن كه به پارسى جوهر گنهگنه ناميده شده است در امر درمان زياد مورد استفاده مىباشد . 2 - كنيدين كه تببر و اثر ضد مالاريا دارد 3 - سنكونين با اثر ضد مالاريا 4 - سنكونيدين : با اثر ضد مالاريا 5 - كينيسين و هيدروكينيدين : بازكننده مجارى عروق و تنظيمكننده ضربان قلب ب ) گليكوزيدهاى ترپنيك مانند Quinonine ج ) استرولهاى مختلف نظير بتاسيتوسترول د ) اسيدها : كينوويك يا شينويك اسيد ، كينيك اسيد ، بنزوئيك اسيد . و بالاخره موادى نظير تانن و اسانس . خواص درمانى : تببر ، ضد مالاريا ، مقوى تلخ ، محرك اشتها ، آنتى اسپاسموديك و قابض . موارد مصرف درمانى : پوست گنهگنه بهويژه عصاره الكلى نوع زرد بهترين دارو براى پائين آوردن تب و درمان مالاريا مىباشد . از پوست گنهگنه در ناراحتىهاى كبد ، بزرگى طحال ، ضعف عمومى ، دوران نقاهت بعد از بيماريهاى عفونى ، بيماران مسلول همچنين بهعنوان اشتهاآور و جهت تحريك غدد بزاق و كم كردن فشارهاى عضلانى ، اسپاسم دردهاى عضلانى و آرتريت استفاده درمانى به عمل مىآيد . در استعمال خارجى : در زخمها ، زخمهاى دير درمانپذير ، اولسرهاى گانگرنى ، بادسرخ و به صورت غرغره در ناراحتىهاى گلو و دهان مورد استفاده قرار مىگيرد . اشكال داروئى : 1 - پودر پوست گنهگنه : به مقدار 4 تا 12 گرم در روز بهعنوان تببر در كاشههاى 50 سانتىگرمى 2 - جوشانده كنكنياى خاكسترى بهعنوان عامل تقويتى 3 - جوشانده كنكيناى زرد جهت پائين آوردن تب 4 - عصاره آبى كيكناى قرمز به مقدار 2 - 1 گرم در روز 5 - عصاره الكلى پوست كنكيناى قرمز به منظور تقويت و دفع تب 10 / 0 تا 4 گرم در روز 6 - عصاره الكلى كنكيناى خاكسترى جهت تقويت 10 / 0 تا 4 گرم در روز