ابو القاسم سلطانى

213

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

3 - عصاره روان 4 - تنتور : 40 قطره تنتور را در مقدارى آب ريخته در رگل دردناك 3 بار در روز مىنوشند . طبق تحقيقات انجام شده در آلمان به سال 1995 اگر آن را با علف چاى Hypericum perforatum L . مخلوط و مصرف نمايند 85 درصد اختلالات مربوط به يائسگى را بر طرف مىكند . Code - 1500 كنكيناى زرد سلطانى Cinchona calisaya Weed مقدمه : جنس Cinchona از خانواده Rubiaceae متجاوز از 40 گونه دارد كه بومى كوههاى Cordillers در Andes ، پرو ، بوليوى ، كلمبيا و اكواتر و به‌صورت درختچه يا درخت مىباشد و ارتفاع آنها از 6 تا 25 متر متغير است . از پوست ريشه ، تنه و شاخه بعضى از اين درختان با نام كنكينا يا پوست گنه گنه استفاده درمانى به عمل مىآيد به‌ويژه 6 گونه از اين جنس كه داراى مقادير كافى آلكالوئيدهاى كنين و سنكونين مىباشند در نارماكويه‌هاى داروئى وارد شده‌اند كه عبارتند از : , C . peruvian How , C . officinalis L . , C . succirubra Pavon , Cinchonia calisya Weed C . ledgeriana Moen es Trmen و C . pitayensis Weed . اين درختان و پوست آنها به عربى " كنكينا " و به فارسى درخت و آلكالوئيد كنين را " گنه‌گنه " و سولفات گنه‌گنه " جوهر گنه‌گنه " ناميده شده است . پوست گنه‌گنه را برحسب رنگ پوست به انواع زرد ، قرمز ، خاكسترى و سفيد تقسيم مىكنند كه نوع سفيد از نظر درمانى بىارزش مىباشد . كنكيناى زرد سلطانى يا كنكنيا كاليزايا يا گنه‌گنه زرد : درختى است زيبا ، هميشه‌سبز ، داراى تنه راست ، شاخه‌هاى متقابل از خانواده روبياسه ، برگ‌ها متقابل ، بيضىشكل ، نوك‌تيز ، بىكرك ، گل‌ها مجتمع ، ميوه تخم‌مرغى و نوك‌تيز مىباشد . درخت بومى دره‌هاى بليوى مىباشد و در Sikkim هند پرورش يافته است . قسمت مورد استفاده پوست ريشه ، ساقه و شاخه‌ها مىباشد كه براى اين منظور درختان 12 ساله را كنده و پوست آنها را جدا مىكنند . پوست اين درخت به شكل لوله‌اى و مسطح مىباشد درازاى قطعات لوله‌اى 60 - 10 سانتيمتر و مسطح به درازاى 30 - 25 سانتيمتر و به ضخامت 5 ميليمتر تا يك سانتيمتر مىباشد . رنگ داخلى اين قطعات زرد خرمائى و طعم آن بسيار تلخ و قابض و بدون بو مىباشد . هر 6 نوع كنكينا داراى كنين و سنكونين مىباشند و تاريخچه خواص و اثرات درمانى آنها مشابه و تفاوت بسيار مختصرى دارند نوع زرد اثر تب‌برى و قرمز و خاكسترى اثر تقويتى بيشترى دارند .