ابو القاسم سلطانى
211
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
( 12 * ) - Medicinal plants in the traditions of prophet Muhammad , Dr . Farooqi , 1998 , Isbn , Lucknow . P : 64 . Code - 1497 شيكران مائى Cicuta virosa L . گياهى است علفى ، پايا به ارتفاع تا 5 / 1 متر از خانواده Umbelliferae داراى ساقه توخالى ، استوانهاى با شيارهاى گود و بدون كرك ، برگها نسبتا بزرگ ، پهنك منقسم به قطعات دندانهدار ، به رنگ سبز روشن ، پائينها داراى دمبرگ بلند و برگهاى روى ساقه غلافدار مىباشد . گلها ريز ، سفيد به شكل چتر و از تير تا آخر شهريور بر روى گياه ظاهر مىباشند . ميوه فندقه و دو قسمتى و ريزوم گوشتى ، ضخيم ، بيضوى و در اثر برش عرضى شيره زردرنگ نامطبوعى از آن خارج مىشود . گياه بهطور خودرو در تمام نيمكره شمالى در حاشيه جويبارها ، رودخانهها و باتلاقها و زمينهاى مرطوب رويش دارد . قسمت قابل مصرف : ريزوم گياه مىباشد كه پس از خارج كردن گياه از زمين سريعا آنها را شسته و قسمتهاى سبز را جدا و ريزوم را از طول به دو قسمت تقسيم نموده در حرارت 45 درجه خشك مىكنند . تركيبات شيميائى : گياه محتوى سمى به نام سيكوتوكسين Cicutol , Cicutoxin يك اسانس حاوى Cymol و كومينآلدئيد مىباشد كه غير سمى است ولى ايجاد نشئه مىنمايد . خواص و موارد مصرف درمانى : سيكوتوكسين سمى است كه بر روى سيستم اعصاب مركزى تاثير نموده باعث ناراحتىهاى مغزى يا اضطراب ، تشنج ، سريع شدن نبض ، اختلال تنفس و مرگ مىشود ولى با دقتهاى بسيار زياد اثر آرامكننده داشته و سرگيجه را از بين مىبرد . امروزه از آن در درمان پسيكوز Psycosis يا روانپريشانى ، صرع و سرگيجه استفاده مىشود . در هومئوپاتى از ريزوم تازه گياه به هنگام گل كردن تنتور تهيه نموده و آن را در صرع ، مننژيت مغزى نخاعى ، اختلالات روانى و كرامپ مورد مصرف درمانى قرار مىدهند . در استعمال خارجى : به صورت پمادهاى ضد ورم و ميكوزهاى پوستى مورد استفاده قرار مىگيرد . گياه چون شباهت زيادى به كرفس شيرين دارد غالبا با آن اشتباه و موجب مسموميت و مرگ مىشود . توجه : مصرف فقط تحت نظر پزشك معالج .