ابو القاسم سلطانى
184
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
تركيبات شيميائى اسانس : اسانس كنوپود محتوى 60 تا 80 درصد آسكاريدول Ascaridol ( آسكاريزين Ascarisin ) ، 5 درصد گليكول انيدريد Glycol anhydrid ، متيل سالسيلات ، هيدروكربورهاى مختلف بهويژه Cymene و بوتيريك اسيد مىباشد . اثر ضد انگل اين اسانس مربوط به آسكاريدول مىباشد كه ضد كرم قوى مىباشد و بهويژه بر روى آسكاريدها ، آنكليلوستوم ، آميب ديسانترى ، سيليكوستومها Cylicostomes و Strongyles اثر بسيار قوى دارد ولى اثر آن بر روى تنياها ، اكسيورها و تريكوسفال كمتر مىباشد . مقدار خوراك اسانس براى دفع كرم سه كپسول است كه هريك حاوى 15 قطره اسانس مىباشد و هر ساعت يك كپسول و سپس سولفات منيزى ميل مىكنند و كپسول اول را صبح ناشتا مىخورند . مقدار خوراك براى كودكان 6 تا 10 ساله يك كپسول و براى اطفال 10 تا 15 ساله 2 كپسول مىباشد . اسانس كنوپود بسيار سمى است و بايد با كمال احتياط مصرف شود . مقدار زياد آن سرگيجه و كرى را مىتواند به دنبال داشته باشد . در اشخاص كمخون منع مصرف دارد . در دامپزشكى نيز به خصوص براى دفع آسكاريس از آن استفاده مىشود . مقدار خوراك آن براى گاو و اسب 8 تا 12 ميلىليتر و براى سگ 12 / 0 تا 6 / 0 ميلىليتر مىباشد . Code - 1434 اسفاناخ برى Chenopodium bonus - henricus L . گياهى است پايا به ارتفاع 60 - 20 سانتيمتر از خانواده Chenopodiaceae كه داراى ساقه سبزرنگ و بدون انشعاب مىباشد . برگ بزرگ ، كامل ، گوشتى ، مثلثى شكل ، قاعده آن به شكل پيكان و راس آن نازك است . گلها به رنگ سبز مايل به زرد ، كوچك و به صورت مجتمع مخروطى از ارديبهشت تا اواخر مرداد در راس ساقه ظاهر مىشوند . گياه بومى اروپا از جمله انگليس ، غرب آسيا و محل رويش آن دامنههاى كمارتفاع مناطق مسكونى و نزديك منازل مىباشد . تركيبات شيميائى : گياه محتوى ساپونين ، املاح معدنى بهويژه آهن ، موسيلاژ و ويتامين C مىباشد . خواص و موارد مصرف : ملين ، نرمكننده و التيامدهنده زخم است . برگ گياه مانند اسفناج و ساقه آن مانند مارچوبه به مصارف تغذيه مىرسد و چون داراى آهن مىباشد براى اشخاص كمخون توصيه مىشود . برگ آن به صورت