ابو القاسم سلطانى
177
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
كشنده جنين و ماليدن آن در درد مفاصل ، ورم رحم و جهت تقويت مو و با عاقرقرحا و تخم انجره اگر به كمر ماليده شود براى تقويت باه و به بينى كشيدن آن بازكننده انسداد مغز مىباشد و مقدار خوراك آن تا 10 گرم مىباشد و طبيعت آن در دوم گرم و خشك است 9 * . دانه گياه در اسهال و اسهال خونى و ريشه آن مانند گنهگنه در تب نوبه موثر مىباشد 10 * . قسمت قابل مصرف : گل و دانه گياه مىباشد . تركيبات شيميائى : گياه داراى گلوكزيدى به نام Cheirantine مىباشد كه مادهاى بسيار سمى است و در دانه گياه به مقدار بيشتر وجود دارد همچنين گياه محتوى Quercetine , Cheiroline ميروزين و اسانس مىباشد . خواص و موارد مصرف : قاعدهآور ، مدر و مقوى قلب مىباشد از اين گياه براى مبارزه با اختلالات رحم ، كبد ، تورم غدد استفاده مىشود تاثير آن بهويژه بر روى تاندونها و عضلات است . Paracelsus اين گياه را براى مبارزه با يرقان و Culpeper نوع زرد آن را براى مبارزه با سكته ناقص و فلج ناشى از ضايعه عصبى تجويز مىكردهاند بهطور كلى از گل در موارد بند آمدن ادرار ، اختلالات عصبى و از دانهها در دياره و اسهال خونى استفاده مىشود . براى مصارف داخلى از دمكرده 30 - 20 گرم در ليتر گل به مقدار يك فنجان دو تا سه بار در روز نوشيده مىشود . ( 1 * ) - بند هش صفحات 91 و 92 ( 2 * ) - قيروطى ماخوذ از لاتين Crato و مشتق از يونانى Cera به معنى موم مىباشد در انگليس Cerate به معنى مرهم و موم روغنى مىباشد . " قيروطى در اصطلاح اطباء عبارت است از موم و روغن و گفتهاند معرب است از كيرودى فارسى و اين بعيد است زيرا كه موم را به لغت يونانى قرس به كسر قاف و راء مهمله و به زبان رومى قيروطى نامند و اين معرب است از قيروطاى رومى نه از كيرودى يا كروطى فارسى " ( قرابادين صالحى ص 243 ) . ( 3 * ) - ترجمه از دياسقوريدوس م - 3 ش 118 ص 294 ( 4 * ) - تت الحاوى ج 20 ص 392 ( 5 * ) - تت صيدنه عپ ص 173 ( 6 * ) - جامع مفردات ج 2 ص 82 ( 7 * ) - اصل : مشيمه مىباشد ؛ مشيمه جنين ، كيسه آب ، داخلىترين غشاء دربرگيرنده جنين Amnion ( 8 * ) - اصل : بياض چشم