ابو القاسم سلطانى
113
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
برگهاى نورسته و گل آن ملين مىباشد و به صورت مربا آن را مصرف مىنمايند 10 * . از ريشه درخت فلوس به جاى گنهگنه در نوبه مالاريا كه با انسداد كبد و طحال همراه باشد استفاده مىكنند به علاوه مدر خوبى مىباشد 11 * . قسمت مورد مصرف درمانى : مغز فلوس يا Pulp مىباشد . تركيبات شيميائى : پولپ خيار شنبر داراى تعدادى از مشتقات اكسى متيل آنتراكينون مانند رئين ، همچنين قند ، صمغ ، تانن ، اسيدهاى ارگانيك ، موسيلاژ ، موم ، رزين ، كمى اسانس و دانه داراى 2 درصد روغن و برگ داراى سنوزيدهاى A و B و بويژه تانن مىباشد . خواص : ملين ، مسهل . موارد مصرف : از پولپ بهعنوان ملين و مسهل نسبتا بىزيان بويژه براى اشخاص مسن و كودكان استفاده مىشود . در هند از پولپ در درمان رماتيسم ، جذام و تب از برگ و پوست درخت كه در هند Sumari ناميده مىشود در يرقان و ناراحتىهاى معدى همچنين از پودر و جوشانده پوست درخت در جذام ، بيماريهاى قلب و سفليس و از پوست ريشه در بيماريهاى تب بلاك واتر Black water استفاده به عمل مىآيد . اشكال داروئى : 1 - پودر پولپ يا مغز فلوس بهعنوان ملين 8 - 4 گرم و مسهل 60 - 30 گرم و براى كودكان به ازاء هر سال سن 3 گرم داده مىشود و براى جلوگيرى از چسبيدن آن به روده آن را با روغن بادام شيرين مىخورند . . 2 - دمكرده : 10 گرم از مغز فلوس ( پولپ ) براى يك فنجان آب 3 - شربت : روى 75 گرم ميوه ، نيم ليتر آب گرم مىريزيم تا مدت يك ساعت آن را خوب بهم مىزنيم سپس محلول را صاف نموده 650 گرم قند به آن اضافه مىكنيم و حرارت مىدهيم تا حل شود پس از سرد شدن با آب مقطر حجم آن را به يك ليتر مىرسانيم اين شربت براى اطفال و بالغين كه روده حساس دارند مناسب است . 4 - مربا و معجون : طرز تهيه آن در پزشكىنامه ج 1 ص 348 آمده است . احتياط : زيادهروى در مصرف و مقدار خوراك بالاتر از حد متعادل ( 100 گرم ) مىتواند باعث تهوع ، اسهال و دل پيچه شود .