ابو القاسم سلطانى

111

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

گياه به‌عنوان ضد حساسيت هم‌چنين در بيماريهاى پوستى و كهير و در هند در جذام استفاده به عمل مىآيد . جوشانده گل و برگ در محل رويش گياه در موارد برونشيت و آسم مصرف سنتى دارد . ( 1 * ) - Chrysarubin Code - 1278 سناى هندى Cassia angustifolia Vahl . گياهى است به بلندى تا 60 سانتيمتر از خانواده Caesalpiniaceae V ، برگ‌ها از 5 تا 7 برگچه باريك ، دراز و نوك‌تيز تشكيل شده‌اند . گل زرد ، ميوه نيام و تقريبا بدون انحنا ، محل رويش جنوب هند ، صحرا ، اطراف درياى احمر ، عربستان ، يمن ، سواحل سومالى و موزامبيك مىباشد . امروزه در سودان كشت مىشود . چون سابقا در Tinnevelly هندوستان كشت مىشده در تجارت به سناى تىنه ولى مشهور شده است . اين نوع سنا را به سانسكريت Bhumiari , Bhupadama و به هندى و اردو سنا ناميده‌اند . تاريخچه و موارد مصرف آن در طب سنتى و كاربرد امروزى و منابع همان است كه ذيل سنا مكى Cassia acutifolia Delile آمده است به كد 1276 مراجعه شود . Code - 1282 خيار شنبر Cassia fistula L . خيار شنبر كه امروزه فلوس ناميده مىشود ميوه درختى است بزرگ به ارتفاع تا 15 متر از خانواده Caesalpiniaceae كه منشاء اوليه آن هند و مصر مىباشد و اكنون در هند ، هيماليا ، برزيل ، جزاير آنتيل ، افريقا ، مصر و جنوب غربى پاكستان پراكندگى دارد و در ايران در خوزستان و بلوچستان پرورش مىدهند . برگ‌هاى درخت بزرگ به درازاى 20 سانتيمتر كه از 8 تا 16 برگچه برنگ سبز روشن تشكيل شده است گل‌ها بسيار زيبا ، مجتمع به شكل خوشه‌هاى آويخته و به رنگ زرد طلائى براق و ميوه نيام دراز و ناشكوفا مىباشد . ميوه از اواخر دوران قاجاريه فلوس ناميده شده اين نام قبل از آن به مجموع پرده‌هاى داخل ميوه اطلاق مىشده است . ميوه‌ها استوانه‌اى ، دراز ، سخت و به رنگ قهوه‌اى تيره ، درخشان به قطر 15 تا 20 ميليمتر و به درازاى 60 سانتيمتر مىباشند و بنا بر مندرجات مخزن الادويه به يك متر نيز مىرسد . در درون ميوه تعداد زيادى دانه بلوطىرنگ ، شفاف و سخت وجود دارد كه تعداد آنها ممكن است به 100 عدد نيز برسد . دانه‌ها به‌طور منظم در تمام طول ساقه قرار گرفته‌اند و هر دانه از دانه ديگر به وسيله يك پرده چوبى كه فلس 1 * ناميده مىشود جدا مىگردد بنابراين به تعداد دانه‌ها خانه وجود دارد كه در وسط هريك از آنها يك دانه قرار دارد . در داخل خانه‌ها ماده سياه‌رنگ چسبنده ، شيرين با طعم ناپسند وجود دارد كه به فلسها چسبيده است اين ماده را عسل خيار شنبر يا مغز ميوه يا مغز فلوس