ابو القاسم سلطانى

84

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

خطمى وردى ( معجم الطبى النباتى 285 ) . اسامى پارسى : خطمى خطائى ( ارشاد الزارعه ) ، خطمى صحرايى ( برهان ذيل ماده مرج ) ، ختمى فرنگى ، ختمى درختى ( فرهنگ كشاورزى ، كيا ) . Code - 234 حشيشه الفضه Alchemilla alpina L اثرات درمانى اين گياه مانند رجل الاسد است . مراجعه شود به كد 238 . Code - 238 رجل الاسد Alchemilla vulgaris L . گياهى است پايا ، علفى بارتفاع 10 - 40 سانتيمتر كه در مرغزارهاى مرطوب و چراگاههاى اكثر نقاط آسيا و اروپا مىرويد . فلور ايران محل رويش آن را در نواحى شمالى ايران ، اطراف تهران ذكر مىنمايد ولى فلور ايرانيكا آن را تاييد نكرده است . گل‌هاى زرد مايل به سبز آن تقريبا ديده نمىشود و فقط قطره شبنم بر روى برگ گود آن به فرم چتر نيم‌بسته توجه را به خود جلب مىنمايد . كيمياگران قديم اين شبنم را ماء السماء ( آب آسمانى ) ناميده و براى تهيه حجر فلسفى به منظور ساختن اكسير جمع مىنموده‌اند گياه در ايسلند مقدس شمرده مىشود و يك كشيش فرانسوى به نام Johann kuzel مىگويد " اگر تمام زنها خواص اين گياه را مىشناختند صدى هشتاد از تعداد زنهائى كه در بيمارستانها بسترى هستند كاسته مىشد " . اين گياه و گياه حشيشة الفضه Achemilla alpina L داراى اثرات درمانى مشابهى مىباشد و در طب عوام اختلالات جريان خون ، واريس ، ترمبوز ، بواسير خون‌ريزيهاى فراوان عادت ماهانه ، نامرتب بودن جريان خون قاعدگى ، رگل دردناك ، اختلالات دوران يائسگى ، التهاب تخمدان ، ترشحات مهبل ، تصلب شرائين ، احتقان كبد و چاقى و براى سهولت امر زايمان مصرف مىشود و در آلمان به صورت كمپرس براى معالجه زخمها و خارش مصرف مىشود . از نظر شيميائى گياه حاوى ، اسيد تانيك ، اسيد لينولئيك ، اسيد الاژيك ، اسيد پالميتيك ، لسيتين ، فيتوسترول ، تركيبات معدنى و بويژه سيلسيم و كلسيم مىباشد . اين گياه را رجل الارنب نيز مىنامند . بايد توجه داشت كه با رجل الارنب مندرج در مخزن الادويه كه ذيل عنوان لاعرين [ شكل تحريف‌شده لاغوفن ديوسكوريد ] آمده است نبايد اشتباه كرد . نام علمى لاعرين مخزن الادويه Trifolium arvense L مىباشد . Code - 240 حشيشة النجم Aletris farinosa L در طب عوام از ريشه آن به عنوان مدر و دافع كرم استفاده مىشود .