ابو القاسم سلطانى
10
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
در زمينه داروسازى بسيارى از تركيبات داروئى نظير سكنجبين ( سركهانكبين ) هاى داروئى ، جوارشات ، معجونها ، پادزهرها ( مانند پادزهر ميتريدات كه توسط زفيروس در زمان اشكانيان تهيه شده ) ، آبزنها به وسيله ايرانيان ابداع شده است ، همچنين بسيارى از گياهان داروئى ايران به يونان ، رم ، هند و منطقه بين النهرين راه يافته است بهطورىكه ديوسكوريد اشاراتى به آنها دارد . مثلا وى ذيل كومينون يا كمون بستانى ( Cuminum cyminum L . ) Kuminon iohemeron مىنويسد " نوعى از آن خوشطعم است به خصوص كمون كرمانى كه بقراط آن را با سليقون يعنى كمون ملوكى ناميده و بعد از آن نوع مصرى مىباشد " و هموذيل Ammios يا Ammi ( نانخواه يا زينان ( Trachyspermum copticum مىنويسد " آن كمون كرمانى است بعضى آن را با سليقون مىنامند و آن كمون ملوكى است بعضى مىگويند كمون كرمانى ( Bonium persicum ) غير از زنيان است كه نزد مردم ما مشهور مىباشد " ( ترجمه و تلخيص از دياسقوريدوس م - 3 ص 267 و ص 268 ش 58 ) . همچنين ديوسكوريد در مواضع مختلف منشاء و محل رويش برخى از گياهان مانند سكبينه ، انجدان ، اسفند ، شيرينبيان را " بلاد ماه " ، " ماديه " ( - ايران ) ، همچنين قبادوقيا ( معرب كاپادوكيه ، بخشى از آسياى صغير كه در زمان ماد و هخامنشيان جزء ايران بوده است ) ذكر مىنمايد .