ابو القاسم سلطانى
54
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
Code - 85 افراى چنارى Acer pesudo - platanus L درخت بومى اروپا و قفقاز مىباشد كه به كشور وارد و در شيراز و رضائيه جهت تزئين كاشته شده است . در شيراز آن را افراق و بين باغبانان افراى چنارى و افراى شبه چنارى و به عربى جرمشق ، شجره شبه الدّلب ناميده مىشود پايههاى 30 تا 40 ساله اين درخت 36 تا 45 كيلوگرم شيره مىدهد كه 7 / 4 تا 1 / 5 درصد قند دارند . Code - 87 اسفندان شكرى Acer saccharinum L درختى است به ارتفاع ده متر كه در نواحى شمالى امريكا مىرويد ، شيره اين درخت حاوى 240 تا 270 گرم قند در ليتر است . با ايجاد شكاف در ساقه درخت شيره آن خارج مىشود پس از جوشاندن اين شيره مايع نسبتا غليظى به دست مىآيد كه در كارخانجات تهيه قند از آن قند به دست مىآورند . قند حاصل را به انگليسى Suger maple و به فرانسه Sucre d erable مىنامند . Code - 89 اغيراطن ( ديوسكوريد ) Achillea ageratum L گياهى است كه در سوختگيها مفيد مىباشد بلندى آن دو وجب و شبيه به گياه اوريغانس Origanum ] [ vulgare L مىباشد تاج 1 * گل آن به رنگ طلائى و كوچكتر از امارنطن Helichrysum stoechas DC مىباشد و چون گل آن بادوام بوده و مدت زمان زيادى مىماند آن را اغيراطن ناميدهاند ضماد جوشانده آن زيادكننده پيشاب و نرمكننده سختىهاى عارضشده زهدان 2 * مىباشد . ( تت كتاب دياسقوريدوس 329 ) . اغراطين ، در نسخه سلمويه ، آمده است كه آن حلفا و بردى مىباشد و جالينوس گفته است خاصيت اين دارو تحليل بردن و ممانعت از پيشرفت ورم است ( تت الحاوى رازى جلد 20 ص 67 ) . اغيراطون معنى آن به عربى ( ( لا يتشيخ ) ) است يعنى داروئى كه پير نگردد . . . بعضى آن را اغراطين ( منظور شايد رازى باشد چون گياه در الحاوى اغراطين آمده است ) نوشتهاند مشهور آن است كه ما نوشتهايم ( يعنى اغيراطون ) . ديوسكوريد گويد : گياهى است كه در سوختگيها مفيد مىباشد طول آن به اندازه دو وجب . . . ( بقيه مطالب عينا همان مىباشد كه در فوق آمده است ) . . . ( تت صيدنه 52 ) . ( 1 * ) - اكليل - تاج - Corona در اينجا منظور شكوفه است كه به شكل تاج مىباشد . ( 2 * ) - جساد العارض فى الرحم يا تصلب رحم ، تصلب زهدان Uterosclerosis .