ابو القاسم سلطانى

47

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

( 1 * ) - خفقان ، خفقان القلب ، اختلاج القلب به پارسى ، طپش قلب ، تپاك دل ، طپيدن دل ، طبطاب دل Palpilation , Trepidation cordis Palmus , Code - 34 خطمى هندى Abutilon indicum ( L . ) Sweet ريشه ، سرشاخه ، برگ ، دانه و ميوه گياه حاوى موسيلاژ ، تانن ، آسپاراژين ، منيزيم و كلسيم مىباشد . در هند از دم‌كرده برگ به عنوان تب‌بر و از جوشانده برگ در درمان سوزاك و ورم مثانه استفاده مىشود . Code 36 ابو طيلون ( خوز * ، ابو ريحان ) Abutilon theophrasti Medic گياهى است كه خوز گويد به اين نام معروف است . بعضى آن را ابو طيلون و اونوطيلون ناميده‌اند . . . در جراحتهاى تازه سودمند است ، زخمها را به هم آورده و التيام مىبخشد ( تت صيدنه 83 ) . ابو طيلون گياه آن به شكل كدو مىماند و خوز گويد . . . ( تت قانون عب 262 ) . [ واژه ابو طيلون در قانون چاپ بيروت اوبو طيلون و در چاپ سنگى تهران ابو طيلون آمده كه تصحيح گرديد ] ابو طيل ، ابو طيلون ، شوك الغنم ، جوت المنشورى Abutilon theophrastii Medic ( معجم المصور 5 ، معجم العلوم 7 ) . ابسنا ، گاو پنبه ، شال كنف ( فلور ايران جلد 8 ص 1 ، فرهنگ نامها 2 ) . ( * ) خوز : در واژه‌نامه‌ها خوز را صفت دانسته و به معنى خوزستانى و پزشكان دانشگاه جندىشاپور آورده شده است . طبق تحقيقات اين مؤلف كه در كنگره بين المللى تاريخ طب ارائه شده است وى پزشك دانشگاه جندى شاپور و در قرون اوليه هجرى و قبل از رازى مىزيسته است . Code - 42 اقاقيا ( ديوسكوريد Acacia arabica willd . var nilotica willd ( L . ) Asch . Et . Schw اقاقيا درختى است كه در مصر مىرويد و آن بزرگ ، خاردار ، ساقه و شاخه‌هاى آن راست نبوده و خميده است گل آن سفيد و ميوه آن مانند ترمس [ باقلاى شامى Lupinus termis Forsk ] در غلاف مىباشد و از آن عصاره تهيه نموده و در سايه خشك مىنمايند اگر عصاره از ميوه رسيده تهيه شده باشد رنگ آن سياه است و اگر به رنگ ياقوت باشد بهتر است . . . بعضى برگ اقاقيا را با ميوه آن جمع‌آورى نموده عصاره‌گيرى مىكنند ، صمغ عربى از اين درخت تهيه مىشود . . . عصاره اقاقيا در ادويه چشم داخل مىشود و براى حمره 1 * و نمله 2 * و ترك‌خوردگى ناشى از سرمازدگى و داخس 3 * ( عقربك ناخن ) و قرحه‌هاى دهان و نتو المقعده [ بيرون آمدن مقعد Rectal prolapsus ] و سيلان رطوبات رحم [ لكوره و مترولكوره ] مفيد است . . . ( تت كتاب دياسقوريدوس 96 ) . ديوسكوريد گويد . . . در تركيب داروهاى چشم وارد مىشود و براى حمره و نمله و ترك‌خوردگى ناشى از سرمازدگى و داخس ( 3 * ) و قرحه‌هاى دهان . . . [ ادامه مطالب كاملا با مطالب كتاب دياسقوريدوس تحت عنوان اقاقيا يكى است ] . . . قاقيا . . . در حرف الف ذكر شد [ الحاوى جلد 20 ص 25 و جلد 21 ص 264 ] .