ابو القاسم سلطانى

405

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

كه خوردن برگ و شاخه‌هاى آن ادرار را زياد مىكند و ريشه آن خشك‌كننده مىباشد و سفتى و سختى طحال را از بين مىبرد و ضماد آن با انجير در پوسته‌پوسته شدن پوست موثر مىباشد 8 * . ابن سينا علاوه بر مطالب فوق مىنويسد : اگر ريشه آن را در روغن بپزند در فيستول آنال 9 * موثر مىباشد و خوردن حدود 5 / 2 گرم آن پادزهر مارگزيدگى و ساير زهرهاى ديگر جانوران موذى است . جانشين آن ، هم‌وزن آن در ونج و دو سوم وزن آن بسباسه است 10 * . فاشرا ، باشرا ، كرمهء البيضا ، كرم ابيض ، عنب الحيه ، حالق الشعر و به فارسى هزارجشان و به اندلسى ابراله ناميده مىشود 11 * . جالينوس گويد اين گياه بروانيا ناميده مىشود و ساقه‌هاى تازه آن موقعى كه بوجود مىآيد براى معده خوب است 12 * . فاشرا اسمى است سريانى ، به فارسى هزارچشان ، هزارفشان و هزارجشان ، كرم دشتى و به شيرازى نخوش مىنامند چون نبات او در زمستان خشك نمىشود اگر آن را در روغن چندان بپزند كه مانند موم روغن گردد جهت بواسير كه بر مقعد بود و زردزخم 13 * سودمند است و نبات وى چون برويد پخته بخورند بول و شكم براند 14 * در تنكابن و طبرستان الاملك نامند و آن مدر و زيادكننده شير و خارج كننده سنگ كليه است و خصوصا با سركه در صرع و فراموشى ، نفخ معده مفيد است . مقدار خوراك آن تا حدود 5 گرم و برگ و ميوه آن 2 گرم است . شاخه‌هاى تازه‌روئيده و پخته‌شده آن مسهل ، و در درد قلب و معده موثر و زيادكننده شير است 15 * . معرب از فاشار سريانى است به فارسى هزارگشان ، هزار شاخ ، ماردارو و ميوه آن را سياه‌دارو و ريشه آن را كه ضد سم مار است عود الحيه مىنامند و ريشه آن در سستى عضلات نيز موثر است زياده‌روى در خوردن ريشه آن موجب اختلاط ذهن و عقل و تار شدن چشم است و مصلح آن خوردن كتيرا ، قى كردن و پس از آن خوردن رب و عصاره‌هاى ترش است 16 * . قسمت قابل مصرف : قسمت قابل مصرف درمانى ريشه است كه پس از خارج كردن از خاك و شستن آن را حلقه حلقه بريده و در دماى حد اكثر 45 درجه سانتيگراد خشك مىنمايند . تركيبات شيميائى : حاوى گلوكزيدها ( بريونين ) ، فيتواسترين ، تانن و بريواسترين كه رزين است مىباشد . خواص و اثرات درمانى : تمام قسمتهاى گياه سمى مىباشند حتى تماس آنها با بدن باعث سوزش و ايجاد تاول مىشود و خوردن 15 عدد ميوه آن براى يك كودك كشنده است لذا بايد تحت نظر پزشك از ريشه و ميوه استفاده شود . ريشه مسهل قوى ، مدر ، قىآور و در درمان رماتيسم ، نقرس ، دفع نمكهاى سمى و پلى آرتريت عضلانى و بيماريهاى دستگاه تنفسى همانند لارنژيت ، برونشيت ، پنومونى ، پلوروزى مىتواند مورد مصرف قرار گيرد . هم‌چنين به جاى مشمع خردل مىتوان از آن استفاده نمود در فرانسه 45 گرم ريشه آن را كه پوست