ابو القاسم سلطانى
394
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
Code - 1004 قنبيط Brassica oleracea L . Var . Botrytis L گياهى است كه بر اثر كشتهاى متوالى كلم وحشى Brassica oleracea به وجود آمده است در اين واريته دم گل انتهائى گياه كه در انتهاى ساقه قرار دارد تشكيل گل نداده و رشد گل ناقص مىماند و بواسطه رشد بيش از اندازه گلآذين يك توده غدهاىشكل اسفنجى سفيدرنگ و دانهدانه بوجود مىآيد . تاريخچه و موارد مصرف درمانى در طب سنتى : گلكلم يا كلمگل را به يونانى بيزانسى Konoourida مىناميدهاند . جالينوس از آن نام برده است . " اريباسيوس گويد كه گل قنبيط را مردم كوهستان " النور " مىنامند و صاحب مشاهير گويد قنبيط " خفج " است 1 * طبرى گويد كه آن سرد و خشك و غليظ و ديرهضم و نفاخ است اگر دانه آن را بهپزند و آبش را خارج نموده و روغن زيتون و مرى به دانه پختهشده اضافه نمايند منى را زياد مىنمايند و ابن ماسويه گويد كه توقف آن در معده زياد مىباشد لذا بهتر است مدت كمى در آب و نمك مانده و سپس با گوشت يا مرغ فربه پخته و با روغن بادام بخورند و زيادهروى در مصرف آن ديد چشم را كم مىكند 2 * دانه كلم گل باعث فساد منى مىشود و اگر زن بعد از دوران قاعدگى و در زمان پاك شدن از دانه آن به صورت شياف رحمى استفاده نمايد آبستن نخواهد شد و رازى در كتاب دفع مضار اغذيه گويد در ابتداى بيماريهاى سوداوى بايد از خوردن آن اجتناب كرد و اسحق بن عمران گفته است كه آن مدر و ملين مىباشد و آب حاصل از پختهشده آن مستى را زائل مىسازد و چنانچه آن را قبل از شراب بهنوشند مانع مستى مىشود و خمارآلوده اگر بنوشد خمارى او از بين مىرود 3 * . ابن سينا مىنويسد اگر آن خوب پخته نشود تجمع نفخ در پهلو باعث درد پهلو و ناف مىشود و به آسانى خارج نمىشود 4 * . كرنب بقلهء الانصار است و كرنب شامى قنبيط است 5 * . قنبيط را به پارسى كرنب رومى خوانند نطول كردن 6 * پختهشده آن درد مفاصل را تسكين مىدهد 7 * . به پارسى كلم رومى و كلم گرد نامند و نزد مردم عوام و اهل شام و بغداد موسوم به " بيض العيار " است و آن تحليلبرنده و مقوى باه است و دانه آن نيز نفاخ و محرك سكسكه مىباشد 8 * . تركيبات شيميائى : هر يكصد گرم كلمگل خام حاوى 91 درصد آب ، 5 / 2 - 4 گرم كربوهيدرات ، 7 / 2 - 5 / 3 گرم پروتئين ، 2 / 0 - 5 / 0 گرم چربى ، 25 تا 28 ميلىگرم كلسيم ، 56 تا 60 ميلىگرم فسفر ، 2 / 1 تا 4 / 1 گرم آهن ، پتاسيم 290 ميلىگرم ، سديم 13 ميلىگرم ، ويتامين A 60 واحد ، ويتامين B 1 105 ميكروگرم ، ويتامين B 2 90 ميكروگرم ، اسيد فوليك 2 ميكروگرم ، نياسين 2 ميلىگرم ، ويتامين C 70 ميلىگرم . همچنين داراى Alantoine آنزيم Isothiocyanates , Indole , Allantoinase و Dithiolthion مىباشد .