ابو القاسم سلطانى
379
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
فرمودهاند خانه را با دود كندور معطر نمائيد و على صويوتى از پيامبر اسلام روايت مىكند كه ايشان فرمودهاند كندر قلب را تقويت مىكند 1 * . لبانو نزد عبريها بسيار مقدس بوده است بهطورىكه در توراهء در سفر خروج آمده است " خداوند به موسى گفت عطريات بگير يعنى ميعه و اظفار و قنه و از اين عطريات با كندر صاف ، حصهها مساوى باشد و از اينها بخور بساز ، عطرى از صنعت عطار . . . و آن را پيش شهادت در خيمه اجتماع جائى كه با تو ملاقات مىكنم بگذار و نزد شما قدس اقداس باشد ( توراهء ، 133 ) همچنين نام كندر در صفحه 212 توراهء باب سفر اعداد آمده است " . كاتوليكها نيز در مراسم مذهبى خود آن را مخلوط با مواد معطر ديگر مىسوزانند . ديوسكوريد تحت عنوان ليبانس مىنويسد در بلاد عرب كه يونانيها آن را شهر كندر مىنامند رويش دارد بهترين نوع آن كروىشكل ، سخت ، ديرشكننده و اگر شكسته شود داخل آن چسبناك است و سريعا مشتعل مىشود اين نوع كندر را كندر نر و اسطاگنيس Stagonis 2 * مىنامند . گاهى كندر تازه را در انبانها ريخته و به وسيله تكان دادن آنها را به صورت توده مدور درمىآورند كه بعد از مدتى به رنگ سرخ مايل به زرد درمىآيد اين نوع كندر را سگرس مىنامند 3 * و نوعى از كندر كه سفيدرنگ است كندر سفيد يا لبان ابيض ناميده مىشود و بوى مصطكى مىدهد و آن را امونيطس Amonitos مىنامند 4 * همچنين كندر در بلاد هند نيز وجود دارد كه رنگ آن ياقوتى و برنگ بادنجان است 5 * معمولا به عنوان تقلب آن را با صمغ صنوبر يا صمغ عربى مخلوط مىكنند و تشخيص تقلب آن چنين است كه صمغ عربى به وسيله آتش ملتهب نمىشود صمغ صنوبر دود مىكند و كندر ملتهب مىشود همچنين از بوى آن تشخيص داده مىشود ، كندر به چشم روشنى مىبخشد ، قرحههاى عميق و جراحات تازه را التيام مىبخشد و خوردن آن در استفراغ خونى ، خونروى از بينى و خونريزى پرده مغز موثر است ( تت دياسقوريدوس م - 1 - ش 63 ص 64 ) . رازى مىنويسد جالينوس مصرف آن را در ضعف معده ، اسهال خونى ، زخم معده توسط پزشكان زمان خويش يادآور شده است و فارسى [ پزشك ايرانى ] كندر را هضمكننده غذا ، ضد نفخ ، تببر و ابو جريح راهب آن را خشككننده رطوبات سينه ، زيادكننده حافظه دانسته است در اين مورد خيسانده يك مثقال كندر را براى درمان پيشنهاد نموده و مىگويد مصرف زياد آن ايجاد سردرد مىنمايد ( تت الحاوى ج 21 ص 313 ) . هروى مىنويسد كندر را به عربى لبان گويند چون بكوبند و بر جراحت نشانند فراهم آورد و خون از او ببرد و چون از او بسيار خورند خفقان 6 * را سود دارد ( الابنيه 271 ) . به عقيده ابن سينا كندر بهترين دارو براى زخمهاى تازه است مخلوط آن با پيه اردك زردزخم را درمان مىكند و با نطرون سپوسه و شوره سر را از بين مىبرد ، در خونريزى رحم موثر است خوردن زياد آن همراه با شراب يا سركه سم است ( تت قانون عب 237 ) . مانع استفراغ مىشود ( اغراض 624 ) . چون با خمر شيرين آميخته در گوش بچكانند دردهاى آن را زايل مىكند ( اختيارات بديعى ) 7 * . در زخم چشم ، چرك زير قرنيه ، Pterygium 8 * سلاق 9 * ، بياض 10 * ، سرطان ، خون منجمدشده در چشم و مخلوط آن با طين قيموليا 11 * و روغن گل سرخ در ورم گرم پستان زن تازهزا و با زفت در