ابو القاسم سلطانى

366

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

( 1 * ) - در اصل حمى ربع مىباشد و آن نوعى تب مالاريا Quartan fever مىباشد كه عامل آن پلاسموديوم و يواكس مىباشد و تب هر 72 ساعت يك بار عود مىنمايد . ( 2 * ) - در اصل نواصير ( 3 * ) - در اصل بهق ( 4 * ) - تلخيص از مخزن الادويه ص 505 Code - 954 بكسه Bixa orellana L درختى است هميشه‌سبز ، زيبا ، كوچك به ارتفاع 5 تا 6 متر از خانواده Bixaceae ، داراى برگ‌هاى ساده ، بيضىشكل ، بزرگ به درازاى 15 تا 18 سانتيمتر ، گل‌ها صورتى يا سفيدرنگ و داراى 5 گلبرگ ، ميوه پوشينه ، قرمزرنگ و محتوى 15 تا 30 دانه قرمزرنگ و گوشت‌دار مىباشد . منشاء اوليه آن جنگل‌هاى نواحى گرم امريكا بخصوص جزاير آنتيل است در شرق هند ، شرق بنگال و تريپولى نيز كشت مىشود . قسمت قابل مصرف : ميوه ، ريشه ، دانه و برگ مىباشد . تركيبات شيميائى : از دانه گياه ماده رنگى به نام Annato يا Arnotta استخراج مىشود اين ماده حاوى بيگزين Bixin و اورلين Orellin مىباشد . از آناتو براى رنگ كردن پارچه‌هاى ابريشمى و نيز رنگ كردن مواد غذائى چرب مانند كره ، مارگارين و پنير استفاده مىشود . از قسمت گوشت‌دار دانه نيز با قرار دادن دانه‌هاى تازه در آب گرم ماده قرمزرنگى بنام روكو Rocou به دست مىآيد . خواص درمانى : از انفوزيون گرم برگ گياه در يرقان استفاده مىشود . در آنتيل برگ گياه در صرع و پائين آوردن تب و سوختگى مورد مصرف دارد و آن را مقوى باه مىدانند و براى پوست دانه خاصيت ضد سم قائل مىباشند . در هند و ليبى پوست ريشه و دانه را داروى بسيار خوبى براى سوزاك و هم‌چنين آن را تب‌بر مىدانند . در هند از قسمت گوشت‌دار ميوه در ناراحتىهاى كليوى استفاده درمانى به عمل مىآيد . اين درختچه به عربى شجرهء الصبغ الاناتو و به سانسكريت Sinduri و به هندى لتكن Latkan و سيندورى Sinduri ناميده مىشود .