ابو القاسم سلطانى
356
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
Code - 922 چغندر اسفناجى Beta vulgaris L . var . cicla ( L . ) Moq نوعى چغندر است كه براى استفاده از برگهاى پهن آن كاشته مىشود . از قديم برگ آن توسط روميها به مصرف تغذيه مىرسيد و به صورت پوره سبزيجات و سوپ از آن استفاده مىكردهاند . تركيبات شيميائى : برگها حاوى ويتامين A ، اسيد فوليك ، ويتامين C و آهن مىباشد . خواص : برگها ملين و نرمكننده مىباشند . جوشانده 25 تا 50 گرم در ليتر چغندر اسفناجى در التهاب مجارى ادرار ، يبوست ، هموروئيد و بيماريهاى پوستى به كار مىرود . در استعمال خارجى به صورت خام و پخته و ضماد در كورك ، تومور ، پانسمان زخم ، تاول و لهشده برگ در بيماريهاى جلدى مورد مصرف دارد . Code - 924 سلق Beta vulgaris L . var . rapa Asch گياهى است اهلى كه منشاء اوليه نوع خودروى آن Beta vulgaris L سواحل درياى مديترانه بوده و از آنجا به هند و جزاير كانارى ، عراق و ايران گسترش يافته و در سواحل درياى خزر وجود دارد . نوع وحشى حدود 2850 تا 1800 سال پيش از ميلاد توسط مصريان قديم به صورت اهلى درآمده است و كارگرانى كه در ساختن اهرام مصر دخالت داشتهاند از آن تغذيه مىنمودهاند . Beta vulgaris چندين واريته دارد كه از آن جمله واريته Rapa مىباشد . گياهى است دوساله از خانواده Chenopodiaceae داراى برگهاى پهن ، چيندار و سبز تيره كه رستنگاه آنها سر چغندر يا طوقه مىباشد كه كمى از خاك بيرون است . برگها در مقابل نور توليد ساكارز مىنمايند . ساكارز در شب به ريشه رفته و در آنجا ذخيره مىشود و بدينترتيب طبقات متوالى ريشه ضخيم مىگردد هرچه برگها پهن تر و سبزرنگتر باشند ميزان ساكارز توليدشده بيشتر و از 8 تا 5 درصد متغير مىباشد . ساقه گلدار آن در سال دوم پس از گذراندن سرماى زمستان ظاهر شده و كمكم به ميوه مىنشيند و هر ميوه حاوى يك يا چند دانه مىباشد . تاريخچه و موارد كاربرد آن در طب سنتى : چينىها ، مصريها ، يونانيها ، روميها ، هندىها و ايرانيها از قديم آن را مىشناختهاند به آرامى و سريانى آن را سلقا Selqa به سانسكريت Palanki به يونانى Teutlon مىناميدهاند .