ابو القاسم سلطانى
333
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
ابو ريحان مىنويسد مشكطرامشير را طرامشيع نيز مىگويند و به رومى آن را ديقطمينون . . . و جالينوس فسودوديقطامنن 4 * را كه مشكطرازور است در اثر ضعيفتر دانسته است 5 * . ابن سينا گويد كه مشك طرامشير دو نوع است يكى مشك طرامشير كه حقيقى است و ديگرى مشك طرامشير المزور الكاذب 6 * و ابن بيطار مىنويسد مشك طرامشير كاذب در اثر مالش با دست بوى پونه معروف به حبق التمساح 7 * از آن به مشام مىرسد 8 * . امروزه اين گياه را به عربى مشكطرامشر زور و فراسيون ابيض مىنامند . بهطور خلاصه خواص درمانى مشك طرامشير كاذب يا مشكطرامشيع زور را قدما مانند مشك طرامشير منتهى اثر آن را ضعيفتر دانستهاند . ( 1 * ) - Origanum dictamus L مترادف آن Dictamnus creticus Esp ( 2 * ) - مشك طرامشيع به يونانى Diktamnon و زور به معنى دروغ ، كاذب و متشابه به يونانى معادل Pseudo مىباشد ( 3 * ) - از دياسقوريدوس م - 3 ش 30 ص 254 ( 4 * ) - در اصل فسودوديقطامين كه غلط مىباشد و اصلاح گرديد ( 5 * ) - صيدنه عپ شماره 37 حرف م ص 347 ( 6 * ) - اين واژه در قانون چاپ بيروت ص 365 به صورت مشك طرامشير المزور الكاذب و در قانون چاپ سنگى تهران مشك طرامشيع المزور الكاذب آمده است . ( 7 * ) - حبق التمساح ، فوتنج مائى ، حبق الماء ، پودنه نهرى Mentha aquatica L ( 8 * ) - جامع مفردات ج 4 ص 158 Code - 852 طباشير Bambusa bambos Druce ( Manna ) طباشير كه معرب تباشير پارسى است و به فرانسوى Concretion de bambou و به انگليسى Sugar of bamboo , Bamboo manna , Tabasheer ناميده مىشود ماده سخت سيليسى بلورىشكلى است كه از داخل بندهاى ساقه بامبو يا نى هندى كه به عربى قنا و خيزران ناميده مىشود به دست مىآيد . خيزران گياهى از تيره غلات Gramineae با نام علمى Bambusa bambos druce مىباشد از ساير نى ها بلندتر و بلندى آن تا 20 متر نيز مىرسد شاخههاى پائين خاردار ، برگها به درازاى 8 تا 20 سانتيمتر و پهناى 2 سانتيمتر مىباشند محل رويش آن هندوستان تا جنوب چين مىباشد . تباشير در اثر شكاف برداشتن گرهها و يا ايجاد شكاف مصنوعى از بندهاى گياه خارج مىشود پس از خارج شدن آن را در آب انداخته تا سفيدرنگ و سخت گردد و اين بهترين نوع و به تباشير قلمى معروف است و به شكل قطعات زاويهدار ، شفاف ، شكننده و كمى معطر مىباشد ولى معمولا خيزرآن را كه بوميان بامبو مىنامند سوزانده و تباشير را كه در اين حالت به رنگ تيره و گاهى سياه است از خاكستر جدا نموده پس از كوبيدن آن را خمير كرده و به صورت قرص درمىآورند كه نوع مرغوب تباشير است .