ابو القاسم سلطانى
327
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
Code - 831 ناز باتلاقى Bacopa monnieri ( L . ) Pennell گياهى است علفى چندساله ، بدون كرك با ساقه خزنده از خانواده Scrophulariacae داراى برگهاى بيضىشكل دراز ، بدون دمبرگ ، گلها منفرد برنگ آبى روشن يا سفيد كه در كنار برگها قرار مىگيرد . گياه در هند و سيلان و بهطور كلى نواحى گرم جنوب شرقى آسيا كنار مردابها و باتلاقها مىرويد . گياه از زمانهاى بسيار دور در هند مصرف مىشود و به سانسكريت آن را Saumyalata مىناميدهاند امروزه در هند آن را براهمى و باكوپا مىنامند . تركيبات شيميائى : گياه داراى يك نوع آلكالوئيد به نام براهمين مىباشد كه سمى است و باعث مسموميتى شبيه به استريكنين منتهى ضعيفتر مىگردد . همچنين آلكالوئيد Herpestine ب 3 كلروپلاتينات B 3 Chloroplatinate و استرول مىباشد . خواص درمانى : گياه داراى اثر ملين ، مدر و قىآور و خلطآور مىباشد . آلكالوئيد براهمين موجود در گياه ماهيچههاى قلب را تقويت و مجارى عروق خونى را تنگ نموده در نتيجه فشار خون را بالا مىبرد . در هند به عنوان مقوى اعصاب در ضعف اعصاب ، ناراحتىهاى عصبى همراه با اضطراب ، ناراحتىهاى فكرى ، يبوست مزاج و از شيرابه برگها در برونشيت كودكان و از جوشانده گياه به صورت خمير بر روى سينه در ناراحتىهاى ناشى از سرفه و رماتيسم و در سيلان از بخور آن در بيماريهاى باد سرخ و داء الفيل Elephantiasis و از برگ آن در گزيدگى مار استفاده مىشود . همچنين براى آن اثر تصفيهكننده خون را قائل مىباشند . مصرف اين گياه به علت سميتى كه دارد بايد با تجويز پزشك باشد . محل رويش اين گياه در ايران در بلوچستان مىباشد . Code - 832 هجليج Balanites aegyptiaca Delile درختچهاى است خاردار ، پايا به ارتفاع تا 5 / 1 متر از خانواده Zygophyllacea داراى برگهاى ساده و گوشتى با طعم موسيلاژى و شيرينمزه كه به حالت خام و يا پخته به مصرف تغذيه مىرسد . گياه در هند ، مصر و اغلب كشورهاى افريقائى نظير سودان ، ليبى و سوريه مىرويد . قسمت قابل مصرف : برگ ، سرشاخهها ، ميوه و دانه مىباشد .