ابو القاسم سلطانى
325
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
شوره اسم حجازى درختى است كه محل رويش آن در اقصى نقاط درياى حجاز است و آن شبيه درخت غار است صمغ آن قوه باه را زياد و درد دندان را آرام مىكند و اين مجرب است و نزد من [ منظور ابن بيطار ] اين همان صمغ اسرار است كه در اسرار گفته شد 7 * . اسرار . . . داراى صمغى لزج است كه پس از خشك شدن شبيه كندر است در سوم خشك مىباشد خارج كننده مواد از مفاصل ، محرك قوه باه ، تحليلبرنده سختيها و بازكننده انسداد مىباشد 8 * . خوردن مقدار كم از ميوه آن ايجاد سردرد و به مقدار زياد موجب خوابآلودگى شديد و Coma مىشود ماليدن و بخور صمغ آن جهت درد دندان و آشاميدن آن با شير تازه در گرممزاجان و با شراب در سردمزاجان شديدا محرك قوه باه است و مقدار خوراك آن حدود 75 / 1 تا 5 / 3 گرم مىباشد 9 * . تركيبات شيميائى : پوست درختچه حاوى تانن ، مواد نشاستهاى ، ماده چرب و نوعى رزين به نام ماناوا Manava ، گلوكزيد و يك ماده رنگى زردرنگ به نام لاپاكول Lapachol مىباشد كه با اسيدها ايجاد رسوب و با قليائيات به رنگ قرمز گيلاسى درمىآيد كه بعدا زرد مىشود . خواص درمانى : پوست درختچه بر روى باسيل Hansen اثر قطعى داشته بنابراين در درمان بيمارى جذام كه در مراحل اوليه پيشرفت باشد پس از 8 تا 12 ماه اثر مفيد خود را ظاهر مىكند . همچنين پوست آن مدر بوده و اثر سوئى روى قلب ندارد ولى زيادهروى در خوردن آن موجب سردرد شديد و استفراغ مىشود و بهطور موضعى براى درمان بيماريهاى جلدى مانند Scabies استفاده مىشود . در طب ايوروديك ريشه آن را براى ازدياد نيروى جنسى به كار مىبرند . براى صمغ يا ماده رزينى آن خاصيت جلوگيرى از آبستنى را قائل شدهاند . امروزه به عربى آن را شورى - شورا ، شوره قرام و به پارسى تيمر ، تيمار ، تول ناميده و به حرا مشهور مىباشد . محل رويش اين درختچه در ايران ، خليجفارس ، بندر خمير ، بندر دير ، جزيره قشم ، لافت ، بلوچستان ، بندر گواتر و خليج ناىبند استان بوشهر مىباشد . ( 1 * ) - فلور رنگى ايران - جلد 8 - شماره 1000 ( 2 * ) - Salvadora persica ( 3 * ) - تت صيدنه عپ 306 ( 4 * ) - جامع مفردات ابن بيطار ج 4 ص 17 ( 5 * ) - رند - غار - برگ بو Laurus nobilis ( 6 * ) - جامع مفردات ج 1 - ص 33 ( 7 * ) - جامع مفردات ج 3 ص 73