ابو القاسم سلطانى

307

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

( 6 * ) - جامع مفردات ج 3 ص 52 ( 7 * ) - تذكره 267 ( 8 * ) - تحفه ص 216 ( 9 * ) - مخزن 474 Code - 751 كتيرا Astragalus gossypinus Fish var . filagineus Boiss مراجعه شود به كد 748 همين مجموعه . Code - 753 قتاد ( صغير ) Astragalus gummifer Labill گياهى است چوبى ، پايا ، به صورت بوته خاردار از خانواده Papilionaceae كه بلندى آن تا 50 سانتيمتر مىرسد . گل‌هاى آن زرد و ميوه آن نيام است . گياه در كوهستانها و نواحى مرتفع ايران ، سوريه ، عراق ، لبنان و ارمنستان مىرويد . در ايران محل رويش آن كردستان مىباشد . تاريخچه و موارد مصرف آن در طب سنتى : ديوسكوريد آن را Tragakanta ناميده كه به طراغاقنثا معرب شده است وى مىنويسد گياه داراى ريشه پهن چوبى است كه در سطح زمين از آن شاخه‌هاى چوبى سخت خارج شده و بر سطح زمين گسترده مىشود گياه خاردار و برگ‌هاى آن كوچك مىباشند و چنانچه آن را قطع نمايند از محل قطع‌شده كتيرا خارج مىشود و بهترين كتيرا آن است كه پاكيزه و شيرين‌مزه باشد . اين گياه در كتب طبى قديم به نام قتاد ( نوع صغير ) آمده است حنين آن را شجرهء الكثيرا ، ابن بيطار شوك شجر الكثيرا و اسامى پارسى آن را انصارى كم ، صاحب تحفه گون و صاحب مخزن بالش عاشقان نيز ناميده‌اند صمغ اين گياه كتيرا مىباشد كه در كتب قديم و نيز در اين مجموعه به‌طور مجزا آمده است ( كد 748 ) صاحب اختيارات افشرده آن را در سرفه ، زخم ريه ، داود انطاكى در تنگ نفس و بهق و صاحب تحفه و مخزن ضماد آن را كه با عسل مخلوط شده باشد جهت رفع خون‌مردگى و لكه‌هاى جلدى سودمند دانسته‌اند . در سوريه از آن به عنوان خارج‌كننده خلط سينه ، بندآورنده اسهال و تسكين‌دهنده سرفه و در مواد آرايشى به منظور نرم‌كننده استفاده مىشود . تركيبات شيميائى : گياه حاوى صمغ ، باسورين Bassorin و تراگاكانتين Tragacantin مىباشد .