ابو القاسم سلطانى
305
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
( 14 * ) - حجر البقر - گاويژن ، اندرزا ، گاودارو ، مهره زهره گاو ، چيزى است زردرنگ كه در ميان زهره گاو باشد و بيشتر در زهره گاو هندى است ، سنگ صفراوى به دست آمده از گاو ( 15 * ) - تذكره ص 60 ( 16 * ) - تحفه ص 36 ( 17 * ) - مخزن 113 ( 18 * ) - فروغ ناصرى Code - 748 كتيرا Astragalus SP . ( Draga canthae Gummi ) كتيرا را كه نوعى ماده صمغى است از زمانهاى بسيار دور مىشناختهاند به عبرى و بابلى آن را Nekat و به سريانى آن را حلوسيا Kathyra , Halusia و به يونانى Tragakantha و به پارسى ميانه " كتير " و " زول زده " مىناميدهاند . كتيرا به صورت قطعات مفتولى سفيدرنگ به نام كتيرا مفتولى و يا قطعات بىشكل و زردرنگ كه كتيرا خرمنى ناميده مىشود در تجارت عرضه مىگردد . نوع اول را در طب سنتى از طريق خوراكى و نوع دوم را از راه جلدى مصرف مىنمودند . مزه كتيرا كمى شيرين و بدون بو مىباشد و آن را از انواع تيغدارگون Astragalus به وسيله خراش دادن از ريشه و ساقه به دست مىآورند . براى اين كار قبلا پاى بوته را خالى نموده و به صورت چاله درمىآورند تا كتيراى ترشحشده در آن جمع گردد . مهمترين انواع توليدكننده كتيرا عبارتند از : 1 - گل تمشك يا پنبه قوچو Astragalus cerasocrenus Bunge 2 - گل پنبه A . elymaiticus Boiss et Hausskn 3 - گون زرد A . geminanus Boiss et Hausskn 4 - گل پنبه A . globiflorus Boiss 5 - گون پنبهاى ، گون پشمك ، پنبه A . gossypinus Fisch 6 - گون سفيد A . gossypinus Fisch var . filagineus Boiss 7 - گون هريرود A . Heratensis Bunge 8 - طراغاقنثا ( حنين ) - قتاد ( رازى ) ، كم ( فارسى ميانه ) A . gummifer Labill 9 - گون بوشهرى ، گون تيغدار A . Kurdicus Boiss 10 - گون البرزى ، گون زرد A . Microcephalus Willd 11 - گوينه چراغ ، گون زرده A . Myriacanthus Boiss 12 - گون اراكى A . Picnocladus Boiss et Hausskn 13 - گومر A . senganensis Bunge