ابو القاسم سلطانى
290
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
گياه به عنوان مدر ، آرامبخش و تقويتكننده مصرف سنتى دارد . Code - 698 زبرينه معطر Asperula odorata L گياهى است علفى ، پايا و زيبا به ارتفاع 10 تا 30 سانتيمتر از خانواده Rubiaceae بدون كرك ، ساقه سبز ، ايستاده ، ساده و چهارپهلو ، برگها فراهم 6 تا 8 تائى به صورت چتر و به ابعاد مختلف ، سبزرنگ ، بدون كرك به درازاى 2 تا 4 سانتيمتر پهنا 5 تا 10 ميليمتر سرنيزهاى ، نوكدراز و بدون دندانه در زير برگها يك حلقه كرك ، گل سفيد ، كوچك ، معطر و در انتهاى شاخههاى گلدهنده ظاهر مىشوند . ميوه كروى ، پوشيده از كركهاى قلابى . گياه در منطقه وسيعى از اروپا ، آسيا همچنين قسمتى از افريقا در دشتها و دامنهها تا ارتفاع 1700 متر رويش دارد . قسمت قابل مصرف : قسمتهاى هوائى گياه مىباشد . تركيبات شيميائى : اعضاى مختلف گياه حاوى 1 تا 2 درصد كومارين مىباشد كه در بهار و در گياه خشك مقدار آن بيشتر از گياه تازه و سبز است ، همچنين اسيد آسپرتانيك Aspertanic acid و يك گلوكزيد به نام آسپرولوزيد Asperulosid و يك ماده تلخ در گياه وجود دارد . ريشه حاوى يك ماده قرمزرنگ مىباشد . خواص درمانى : آرامكننده سيستم عصبى ، آنتىاسپاسموديك ، خوابآور ، مدر ، هضمكننده و محرك اعمال كبدى مىباشد . اين خواص مربوط به وجود كومارين در گياه مىباشد . موارد مصرف درمانى : در بيخوابى كودكان و اشخاص مسن و دوران نقاهت ، ضعف اعصاب ، ماليخوليا ، هيسترى ، بند آمدن ادرار ، سوءهاضمه ، ناراحتىهاى كبدى و تبهاى دانهاى مانند سرخك و مخملك مورد مصرف دارد . به راحتى مىتوان از دمكرده گياه براى كودكان و اشخاص مسن كه از بيخوابى ، نورالژى و عصبى بودن در رنج مىباشند همچنين در موارد دردهاى عادات ماهيانه ، درد رحم ، اختلالات ناشى از يائسگى و سوء هاضمه ناشى از اختلالات عصبى و نفخ معده از آن استفاده نمود . همانطور كه سابقا در ايران رسم بود كه در اوائل بهار از دمكرده كاسنى و شاهتره براى جلوگيرى از بيماريهاى بهارى استفاده نمايند از قرن هيجدهم در اروپا بخصوص در آلمان و بلژيك نوشيدن چاى اين گياه در بهار به منظور از بين بردن سموم جمعشده در بدن در فصل زمستان امرى رايج شده است