شناسائى و اسامى گياه در طب سنتى : پزشكان سنتى مرفولوژى گياه را چنين شرح داده‌اند ، گياهى است كوچك بر روى زمين گسترده و برگ آن شبيه به لبلاب و مايل به استداره گل آن ارغوانى مايل به بنفش و تخم آن شبيه به دانه عصفر يا كافشه [ Carathamus tinctorius L ] و ريزم آن كج و زرد خاكسترى از زردچوبه باريكتر و به ضخامت قلم و چهارگوش مىباشد و در فواصل معينى داراى گره مىباشد و از آن به مقدار زياد ريشه‌هاى باريك سفيد خارج مىشود . طعم ريشه تند مانند فلفل و در اثر فشار دادن بين انگشتان بوى سنبل طيب به مشام مىرسد و غافقى ( متوفى 1125 ميلادى ) آن را از خانواده زراوند دانسته است . گياه را به سانسكريت Upana به سريانى Asaron ناميده‌اند و در طب سنتى به اسارون مشهور است . به نظر ابو ريحان اين نام واژه رومى است و به سريانى ناردين دبرا ناميده شده است اخوينى " ناردين نبطى " ابو ريحان " ناردين برى " و " سنبل برى " و داود انطاكى " ناردين اقليطى " ، " نجيل الهند " حكيم مومن و عقيلى خراسانى " اسارون رومى " ، " اسارون شامى " و ناظم الاطباء " اسارون فرنگى " را به صورت اسامى مترادف با آن در تاليفات خود آورده‌اند . تاريخچه و موارد مصرف آن در طب سنتى : پلينى آن را مىشناخته و توصيه كرده است كه از آن تاج گل نسازند شايد علت اين سفارش سمى بودن گياه مىباشد . ديوسكوريد پس از شرح مرفولوژى درباره اثرات درمانى آن مىنويسد خون قاعدگى و پيشاب را زياد مىكند در مبتلايان به خيز عمومى انساج و سياتيك سودمند و خوردن 7 مثقال آن با آب عسل مانند خربق سفيد مسهل مىباشد 1 * در يرقان انسدادى و درد كبد موثر مىباشد و اسپرم را زياد مىكند 2 * . اسارون مغز را پاك مىكند و آن را ناردين نبطى مىنامند در التهاب قرنيه و تبهاى ناشى از صفرا و بلغم و ورم كبد موثر مىباشد 3 * اخوينى تعدادى تركيبات داروئى را كه يكى از اقلام به كار رفته در آنها اسارون مىباشد و براى درمان سنگ كليه ، چكه‌چكه آمدن ادرار ، ورم كبد ، تب و لرز . . . ابداع نموده در كتاب خود آورده است 4 * و ابو ريحان گويد كه حكماى هند در درمان آبله قبل از آنكه پيشرفت نمايد به اندازه 75 / 1 گرم از آن را با شراب برنج تجويز مىنمايند 5 * در درمان خيز عمومى انساج بهتر است حدود 15 گرم از اسارون را با دو ليتر آب انگور ممزوج نموده و مدت دو ماه به حال خود رها كنند سپس صاف نموده و از آن بنوشند اين تركيب سفتى طحال را بر طرف نموده و تب‌بر نيز مىباشد ، اسارون درد اندامهاى داخلى بدن را تسكين داده و به چشم كشيدن آن غلظ القرينه Keratitis را بهبود مىبخشد 6 * مىگويند دود آن عقرب را مىگريزاند . اگر آن را با شير معجون نموده و بين وركين يا نشيمنگاه بمالند انعاظ شديد مىآورد و غافقى گويد كه اسارون از خانواده زراوند است آنچه را كه ما به نام اسارون در اسپانيا مصرف مىكنيم اسارون نيست اسارون حقيقى در مارگزيدگى اثر دارد 7 * . براى آب‌مرواريد ، سبل ، طاسى ، فلسى شدن پوست و فراموشى خوب است 8 * . درد نقرس را تسكين مىدهد 9 * حكيم مومن ، عقيلى خراسانى و سلطان الحكماء علاوه بر موارد فوق تاثير آن را در بيماريهاى سرد و مرطوب مانند