ابو القاسم سلطانى

251

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

دم‌كرده : يك قاشق قهوه‌خورى از قسمتهاى هوائى گياه را به مدت ده دقيقه دم نموده ( براى يك فنجان ) براى دفع كرم 15 دقيقه قبل از صبحانه يك فنجان مدت سه روز ميل نمايند و به عنوان تقويت و هضم كننده غذا يك فنجان بعد از غذا . تنطور كه به نسبت 20 درصد تهيه مىشود . براى استعمال خارجى يك مشت گياه را در يك ليتر آب ده دقيقه جوشانده 2 قاشق سوپخورى نمك به آن اضافه نموده و زخمهاى عفونى را با آن شست‌وشوى مىدهند . ( 1 * ) - تاثير آن در ورم چشم مورد تائيد پزشكان بعدى نبوده و در آثار آنان ذكر نشده است ( 2 * ) - در آثار پزشكان بعدى نيز صراحتا قيد شده است كه قيصوم شيح نيست ولى بدل آن را شيح ضبط نموده‌اند ( 3 * ) - داء الثعلب : انگليسى Alopecia فرانسوى Alopecie ، طاسى ( 4 * ) - تب چهار يك ، حمى ربع ، نوعى تب متناوب است كه عامل آن پلاسموديوم و يواكس مىباشد و هر 72 ساعت يك بار عود مىنمايد ( 5 * ) - آبله : نزد قدما منظور از آبله طاول مىباشد و آنچه ما امروز به نام آبله مىناميم از زمان رازى در طب سنتى به جدرى معروف شده است . ( 6 * ) - حمى يوم : عبارت است از تب ساده اصلى كه رفتارش كوتاه و انتهايش به شفاست ( مطلع الطب ناصرى ) ( 7 * ) - آبزن كه به پهلوى آن را آپزن Ap - zan مىناميده‌اند از ابداعات ايرانيان عهد باستان بوده است شايد بتوان آن را به وان تعبير نمود ظرفى بوده به اندازه قامت انسان داراى سرپوش سوراخ‌دار كه تمام انسان به جز سر در آن قرار مىگرفته و سر از سوراخ بيرون بوده است در چنين ظرفى ادويه جوشانده را ريخته و مريض در آن قرار مىگرفته است Code - 627 افسنتين Artemisia absinthium L گياهى است علفى ، پايا ، بسيار تلخ و معطر به ارتفاع 40 سانتيمتر تا يك متر و گاهى بلندى آن به بلندى قامت انسان مىرسد گياه از خانواده Compositae و در دامنه كوهها تا ارتفاعات 2000 مترى ، كنار جاده‌ها و مناطق كوهستانى اروپا در دامنه‌هاى آلپ سوئيس ، شمال افريقا و غرب آسيا از جمله ايران به حالت خودرو ديده مىشود در امريكا و برخى مناطق كشت مىگردد . گياه تمايل زيادى براى رشد در زمينهاى كشت‌نشده دارد ، برگ‌ها متناوب داراى دمبرگ و بريدگيهاى عميق مىباشد . بريدگيهاى برگ‌هاى پائين ساقه عميق‌تر مىباشند تمام گياه بويژه برگ‌ها كركدار مىباشند و اين زيبائى خاصى به گياه داده است و رنگ برگ‌ها را به رنگ سبز نقره‌اى درآورده است . كاپيتولها داراى دو نوع گل لوله‌اى و زبانه‌اى به رنگ سفيد مايل به زرد مىباشند .