ابو القاسم سلطانى
235
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
( 5 * ) - جلوز فندق مىباشد و اصولا صاحب اختيارات در اين قسمت دچار اشتباهات عديدهاى شده است مشابهت لوز البرى با لوز البربر ، ارجن يا ارژن پارسى با ارجان عربى ، بادام جبلى عربى با بادام كوهى پارسى سبب شده است كه اين واژهها نيز در اين قسمت وارد شود . به واژهنامه 415 و 419 مراجعه شود Code - 596 تشميزج Argemone mexicana L گياهى است علفى ، يك ساله از خانواده Papaveracea ساقه راست به بلندى حدود يك متر ، برگها دراز به رنگ آبى سبز كه به لوبهاى نسبته عميق تقسيم شدهاند ، گلها زرد به قطر 5 سانتيمتر منفرد و يا به مقدار دوتائى ، داراى 4 تا 6 پتال ، ميوه به صورت كپسول و پوشيده از خار . قسمت مورد مصرف : برگ ، ميوه ، دانه ، ريشه و شيرابه شيرىرنگ گياه تازه . تركيب شيميائى : گياه بيش از 12 الكالوئيد دارد كه مهمترين آن پروتوپين Protopine كدئين Codeine ، كپتىسين Coptisine و بربرين مىباشد همچنين گياه حاوى تانن ، رزين و دانهها داراى 36 درصد ماده روغن مىباشد . خواص درمانى : گياه مدر ، معرق ، دانهها مسهل و شيرابه گياه صفرابر ، ميوه و برگ خوابآور مىباشند . موارد مصرف درمانى : از كليه قسمتهاى گياه به عنوان مدر و معرق و از ميوه و برگ به عنوان خوابآور و از دانهها در مارگزيدگى و عفونتهاى پوستى همچنين از ريشه در بيماريهاى مزمن پوستى و از روغن دانه به عنوان مسهل از 15 تا 30 قطره استفاده مىشود ولى بايد توجه داشت كه سمى مىباشد . دانهها در عفونتهاى پوستى و شيرابه تازه گياه در يرقان مصرف مىشود . رويش گياه : گياه در مكزيك ، برخى از نواحى امريكاى شمالى ، آنتيل بهطور وحشى مىرويد همچنين به علت داشتن گلهاى زيبا پرورش داده مىشود . گياه در ايران رويش ندارد . توجه : اين گياه با تشميزج مندرج در كتب قديم طبى فرق دارد و تشميزج طب سنتى Cassia absus L مىباشد .