ابو القاسم سلطانى
231
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
حكيم مومن و عقيلى خراسانى علاوه بر مصارف درمانى فوق آن را در بيماريهاى دهان و دندان نظير جوشها و آفت و خونريزى لثه ، استرخاى 10 * پلك چشم ، ورم ملتحمه 11 * و نارس ميوه را در اسهال موثر دانستهاند همچنين آن را مدر و قاعدهآور ذكر نمودهاند ، مقدار خوراك دانه تا يك مثقال ( حدود 5 گرم ذكر شده است ) ( تحفه 198 مخزن 429 ) . تركيب شيميائى : دانه داراى آلكالوئيدهاى آرهكولين Arecoline به فرمول C 8 H 13 No 2 آرهكوليدين Arecolidine كه ايزومر آرهكولين مىباشد ، آرهكائيدين C 7 H 11 No 2 - Arecaidine ، گوواسين C 6 H 9 No 2 Guvacine ، گوواكولين Guvaculine همچنين 14 درصد ماده روغنى متشكل از ميريستين ، لورين Laurine ، اولئين . . . تانن به مقدار 15 درصد ، ساكارز ، مانان ، گالاكتان مىباشد . ميوه a - Catechine و بتاسيتوسترول و پوست ميوه حاوى ويتامين B 1 مىباشد . خواص درمانى : دانهها ضد كرم قوى ، منقبضكننده مردمك چشم ، ضد مالاريا و تبهاى نوبهاى ، ملين ، مدر ، مقوى اعصاب و قاعدهآور مىباشد . مهمترين آلكالوئيد دانهها آرهكولين مىباشد كه املاح آن اثراتى شبيه به ازرين ، پيلوكارپين ، موسكارين و پللهتىيرين دارد . هيدروبرومات آرهكولين بر روى مردمك چشم قويتر از ازرين عمل مىنمايد ولى زمان دوام اثر كوتاهتر است . همچنين آرهكولين اثر ضد كرم داشته و بهويژه بر روى كرم كدو اثر دارد . موارد مصرف درمانى : امروزه از دانهها در دامپزشكى جهت دفع انگلهاى روده بهويژه كرم كدو استفاده مىشود و اثر آن مانند پللهتىيهرين آلكالوئيد پوست ريشه انار مىباشد . در هند به صورت تنقيه از جوشانده آن براى كشتن كرمها استفاده مىشود . از دانهها در درد پهلو ، خيز عمومى انساج ، ضعف اعصاب استفاده مىشود و براى آن اثر قاعدهآور قائل مىباشند . از دانهها سقزى به نام بتل Betel تهيه مىشود كه براى جلوگيرى از خونريزى لثه و همچنين تقويت نيرو مصرف مىشود و ترشح بزاق را زياد مىكند . از برگها اسانس تهيه مىشود كه براى رفع درد گلو و ورم حنجره به كار مىرود . اشكال داروئى : 1 - جوشانده : حدود 40 دانه را با 300 cc آب حدود نيم ساعت جوشانده و حرارت مىدهند تا به ثلث برسد پس از صاف كردن به صورت تنقيه اثنى عشر صبح ناشتا به كار مىرود 2 - تنطور دانه 3 - آرهكولين كه به منظور دفع انگل تجويز مىشود مقدار خوراك آن 5 / 0 تا 1 گرم است