ابو القاسم سلطانى

23

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

6 - جابه‌جائى اسامى : اسامى بسيارى از گياهان در طول تاريخ نه تنها تغيير كرده بلكه جابجا نيز شده است به عنوان مثال گياهى را كه به يونانى Stratiotes chylophylos و حنين و رازى آن را " ذو الف ورقه " و سطراطيوطس برى ناميده و صاحب مخزن اسامى مترادف آن را " حزنبل " و " هزار برگ " ثبت نموده‌اند و نام علمى آن Achillea millefolium L . مىباشد امروزه آن را بومادران مىنامند درحالىكه در طب سنتى Achillea santolina را بومادران مىناميده‌اند . مثال ديگر : گياهى را كه در زمان اشكانيان پلنگ‌مشك و به زبان پهلوى متاخر و سريانى برنجمشك و در فارسى ميانه فرنجمشك مىناميده‌اند نام علمى آن Acinus arvensis ( Lam . ) dadly مىباشد درحالىكه برخى مولفين فرنجمشك را Melissa officicinlis دانسته‌اند كه كاملا اشتباه است چه اين نام علمى مربوط به گياهى است كه قدما آن را بادرنجبويه مىناميده‌اند . همچنين در قديم Cassia fistula را خيار شنبر يا خيارچنبر مىناميده‌اند امروزه Cucumis sativa var . fleuosus را خيار شنبر و Cassia fistula را فلوس مىنامند . 7 - اشتباهات محققان ، مترجمان و مولفين : در ذيل تعدادى از اين اشتباهات ذكر مىشود : 1 - 7 - غبيرا : امروزه سه گياه Chrozophora tinctoria A . jus ، Sorbus aucuparia L . و Sorbus domestica L . را غبيرا مىنامند عيسى و مايرهوف " غبيرا " ى طب سنتى را اين گياه اخير دانسته‌اند ولى طبق بررسى اين جانب منظور از غبيرا در كتب قديم طبى Elaeagnus angustifolia L . مىباشد . دلائل امر در كد 2196 همين مجموعه آمده است . 2 - 7 - دارشيشعان كه به يونانى Aspalathos ناميده شده مايرهوف نام علمى آن را Calycotome spinosa Link ، اشپرينگل Spartium Villosum Vahl برخى مولفين جديد Myricaria germanica ( L . ) Desv و شليمر Myricae spidae ذكر نموده‌اند كه نظر مايرهوف صحيح است . كد 1141 3 - 7 - حزا ( حزا بستانى ) Carum ridolfia benth and hook را برخى محققان شبت بعضى ديگر كاشم Levisticum officinale koch و همچنين حزابرى يا زوفرا Echinophora sibibthopiana Guss دانسته‌اند . مراجعه شود به كد 1267 4 - 7 - بعضى مولفين تصور نموده‌اند كه فلفل السودان مندرج در طب سنتى فلفل قرمز Capsicum annuum مىباشد درحالىكه در ايران فلفل قرمز پس از زمان ناصر الدين شاه شناخته شده ولى فلفل السودان يا جوزه الشرك Xylopia aethiopica A . Rich كه شرح آن در