ابو القاسم سلطانى
179
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
تركيبات شيميائى : گياه حاوى انه مونين Anemonine ، انمول Anemol ، ساپونين Hepatotrilobine , Caponin مىباشد . خواص و كاربرد درمانى امروزى گياه : براى گياه خواص مسكن ، مدر ، خلطآور و معرق را دارا هستند و در موارد اسپاسمهاى دردناك ، نور الژى ، ميگرن ، قاعدگى دردناك ، سرفههاى خشك و اسپاسمى موثر مىدانند همچنين براى آن خاصيت رگ گشائى نيز قائل مىباشند در سوريه آن را در التهاب اعصاب موثر مىدانند . امروزه نيز گياه در كشورهاى عربىزبان به شقايق النعمان ، شقر ، شقارى ، لاله حمراء و در سوريه آن را زهر النساء ، زهر النعمان ، زهر الرياح و همچنين در بعضى كشورهاى عربى نام خد العذرا نيز به آن داده شده است . ( 1 * ) - اين چهار گياه را ديوسكوريد مىشناخته و آنها را آنامونى ناميده است ( 2 * ) - از بين انواع فوق اولين و آخرين گياه در ايران رويش دارد ( 3 * ) - مكون Mekon كه معرب آن مغون مىباشد ديوسكوريد به معنى خشخاش به جنس Papaver اطلاق نموده است و نوع Rhoeas را تصور مىكنم كه از رواس ديوسكوريد گرفته شده است . اين گياه در كتاب دياسقوريدوس در صفحه 331 آمده است ( 4 * ) - در قانون ابن سينا چاپ بيروت به نقل قول از ديوسكوريد آمده است " شقايق قال الحكيم الفاضل ديسقوريدوس من الناس من يسميه ارعيون و ايضا عامنيون و هو صنفان . . . الى آخر " در قانون چاپ تهران نقل قول از ديوسكوريد نيامده و در جامع مفردات از " هو صنفان " به بعد آمده است ( 5 * ) - اندمال قروح ، پينه بستن Callus يا سخت شدن موضع ( 6 * ) - جرب متقرح ، جرب رطب : scall , Moist tetter Runnig ( 7 * ) - ارغامونى Papaver argemony ، اين گياه نيز امروز شقايق نعمان برى ناميده مىشود ( 8 * ) و ( 9 * ) - نوشتههاى داخل [ ] اضافه شده از قانون ابن سينا و جامع مفردات ابن بيطار كه به نقل قول از ديوسكوريد در اين دو كتاب آمده است لذا نوشتهاى را كه اين دو دانشمند در اختيار داشتهاند كاملتر بوده است ( 10 * ) - غافث Agrimonia eupatoria L كه به يونانى اوباطوريوس مىناميدهاند ( 11 * ) - شقايق كوهى يا سكبه جبلى Anemone nemorosa L ( 12 * ) - شقايق نعمان بستانى يا شقايق بستانى Anemone coronaria L ( 13 * ) - نزول الماء كه آن را اظلام العدسه و سادهء العين و به پارسى آبمرواريد مىنامند Cataract ( 14 * ) - در اصل شفر ( 15 * ) - لكه سفيد روى قرنيه Leukoma كه به عربى بياض ، بياض العين و كوكب نامند ( 16 * ) - نمش Ephelide , Ephelis