ابو القاسم سلطانى

172

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

هاى فرعى گياه براى آرايش صورت استفاده مىشده آن را حميرا مىناميده‌اند . در قديم‌ترين ماخذى كه اين گياه به‌طور مستقل آمده است تذكره داود انطاكى است وى زير عنوان نار قيصر مىنويسد : نباتى است نازك ، سرخ‌رنگ ، اندكى مايل به زردى است آن را از روم مىآورند و در مصر آن را ساق الحمام مىنامند گياهى است خوش‌بو ، معطر ، گرم و خشك در دوم ، از بين‌برنده نفخ ، كوليك و ضد انسداد است آن نشاطآور ، زيادكننده پيشاب ، نرم‌كننده سختىها و به‌طور موضعى آرام‌كننده درد مفاصل است و مقدار خوراك آن يك مثقال مىباشد ( ترجمه از كتاب تذكره 328 ) . تركيبات شيميائى : گياه داراى الكالوئيد ، سينوگلوزين Cynoglossine ، 5 ، 3 ميلىگرم درصد ، گليكو الكالوئيد كنسوليدين Consolidine يك ميلىگرم درصد ، پيگمان آنتوسيانين ، موسيلاژ ، نيترات پتاسيم ، كلين ، اسيد سيليسيك و برگ‌هاى تازه حاوى ويتامين C مىباشند . خواص درمانى : از آن به عنوان آرام‌كننده سرفه ، خلطآور ، نرم‌كننده ، معرق ، ملين و مدر و در گريپ و به‌طور كلى در مواردى كه گل‌گاوزبان به كار مىرود از آن استفاده مىشود و غالبا آميخته با گل‌گاوزبان در بازار عرضه مىگردد . Code - 463 انديره اراروبه Andira araroba Anguiar درختى است كه در برزيل مىرويد با قطع كردن تنه درخت از طرف طول موادى مترشح مىشود كه پس از جمع كردن و جدا كردن خرده‌هاى چوب و ناخالصىهاى ديگر آن را خشك مىنمايند و آن را پودر آروروبا يا پودر گوا مىنامند . براى تصفيه آن پودر آراروبا را در بنزن جوش قرار مىدهند تا رسوب فراوان ايجاد و به صورت متبلور درآيد كه حاوى كريزاروبين Chrysarobine مىباشد . از كريزاروبين خالص در اكزماى خشك و پوسته‌هاى سفيدرنگ جلد به صورت پماد استفاده مىشود . Code - 465 پنجه شير Andrachne fruticulosa Boiss درختچه‌اى است از خانواده Euphorbiaceae كه بومى ايران و انحصار به ايران دارد . در شانديز مشهد آن را پنجه شير مىنامند و آن را در Blennorrhagia يا ترشح فراوان مخاطى و سفليس موثر مىدانند آن را نازبيابانى درختچه‌اى نيز مىنامند .