مسحوق مطبوخ آن با پيه خوك و روغن سوسن و آرد باقلا جهت تعقد مفاصل و تحليل اورام صلبه نافع . . . ( مخزن 254 ) . خطمى كه به تركى خاتم جيچكى و بفرنگى گيمو و آلته‌آ افيسيناليس نامند معروف است . . . در امراض ريه چون هيجان و التهاب شديد موجب باشد و در تشنج 14 * مجراى هضم و مجارى بول آن را استعمال مىنمايند در سرفه خشك و نفث الدم كه سبب آن تمدد الياف اوعيه ريه باشد و در نزله مزمن و زكام شديد و حقنه لعاب آن ملين و در زحير 15 * و هيجان و التهاب امعاء بسيار موثر و نافع است . قرص خطمى ، گرد خطمى 15 قند 75 كتيرا 2 بهارنارنج 8 جزء مطابق معمول قرصهاى 5 نخود مىسازند چهار تا پنج عدد آن را به دفعات در دهان نگاهدارند و بمكند و يا بخورند ( فروغ ناصرى ) . مخصوصا در دفع زكام مستعمل است و چون ريشه خطمى را خوب شسته و پاك كنند و يا آنكه از آن مربا سازند و در دست اطفال شيرخواره دهند تا بخايند اعانت بر خروج دندان مىنمايد . . . ( پزشكىنامه 523 ) . امروزه گياه را در كشورهاى عربى به نام خطمى ، عضرس ، غاسول و در سوريه و ليبى خطميه و در بيروت غسول مىنامند و موارد مصرف همان است كه در فوق ذكر گرديد . برداشت محصول : برگ‌ها را در تابستان بعد از گل كردن و ريشه را در پائيز از گياه دو ساله جمع‌آورى و به سرعت پاك و خشك مىنمايند . تركيبات شيميائى : ريشه گياه حاوى 18 تا 35 درصد موسيلاژ است كه در تركيب آن مقدارى از پلى ساكاريدها از جمله D - Galactose و L - Rhamnose و اسيد D - Galacturonic و اسيد D - Glucuronic و L - Arabifurranan و يك ترى ساكاريد و نيز 35 درصد پكتين ، 2 / 1 درصد آسپاراژين ، تانن ، آميدن ، مواد معدنى و آنزيم مىباشد . برگ گياه حاوى موسيلاژ و فلاونوئيدهائى نظير Kaempferol , Quercitin , Dio smetinglucosides ، همچنين اسيدهاى پلى فنوليك نظير P - coumaric , Vanilic , Salicyclic , Caffeic syringic و بالاخره Scopoletin و كومارين است . نگاهى به كاربرد امروزى : گياه به عنوان آرام‌بخش ، نرم‌كننده ، ضد التهاب و خلطآور مصرف مىگردد . موسيلاژ موجود در ختمى اثر آرام‌بخش بسيار عالى به آن داده است . برگ ختمى را بيشتر در ناراحتىهاى جهاز تنفسى و ادرارى نظير برونشيت ، نزله‌هاى دستگاه تنفسى ، سرفه‌هاى تحريكى ، سيستيت ، اورتريت ، سنگريزه‌هاى دستگاه ادرارى به كار مىبرند .